Üniversitede işitme engelli olmak

İşitme kaybına rağmen başarılı bir şekilde öğrenim görmek

İşitme engelli kişiler, üniversite hayatları boyunca pek çok şeyi organize etmek zorundadır ve başarılı olabilmek için bazı yardımcılara ihtiyaç duyarlar.

Bir bakışta

• İşaret dili tercümanı ve diğer öğrencilerin desteği sayesinde başarılı bir eğitim hayatı.
• İşitme engelli öğrencilerin günlük yaşamını kolaylaştıran teknik yardımcı araçlar.
• Gallaudet Üniversitesi: Dünyada işaret diliyle eğitim alabileceğiniz tek üniversite.

İşitme engelli çocuklar ve gençler için, işitme kaybı veya işitme engelli bireylere tamamen yönelik anaokulları ve okullar mevcuttur. Burada sadece işaret dilini öğrenmekle kalmazlar; özel olarak eğitilmiş eğitimciler, her çocuğun bireysel olarak gelişebilmesini ve uygun yardımı alabilmesini sağlar.

Ancak üniversite eğitiminde durum biraz farklıdır. Zira Almanya’da işitme engelli kişiler için özel bir üniversite veya uygulamalı bilimler yüksekokulu bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Almanya’daki işitme engelli öğrenciler işaret dili tercümanlarından destek almaktadır; ayrıca, eğitim sürecinde yardımcı olan bazı teknik destek araçları da mevcuttur.

İşitme engelli kişiler nasıl üniversite eğitimi alabilir?

“Üniversitedeyken kendimi sık sık bir yabancı gibi hissediyorum,” diyor “sağırlığa yakın işitme engeli” olan Olga Hertle. Kendisi, Köln Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde Çocuk Pedagojisi ve Aile Eğitimi bölümünde okuyor. Orada, işitme engelli bir öğrenci olarak işitenlerin dünyasında yolunu bulmak zorunda. Ve bu her zaman o kadar kolay olmuyor. Çünkü birçok sınıf arkadaşının işitme engelli kişilerle hiç deneyimi yok ve bu nedenle onlarla iletişim kurmaktan çekiniyorlar, diyor öğrenci.

Olga Hertle sabahları yüksekokula geldiğinde, dersler sırasında kendisine destek olacak işaret dili tercümanlarıyla buluşur. Tercümanlar öğretim görevlilerinin kürsüsünün yanına otururken, işitme engelli öğrenci amfide ilk sırada yerini alır. Tercümanlar söylenen her şeyi tercüme etse de, Hertle için tercümanların işaret dilini takip etmek, duvardaki slaytları okumak ve not almak aynı anda son derece zor. “Dinlemek, okumak ve not almak için gözlerime ihtiyacım var,” diyor. Bu nedenle Olga, onun için “not alma görevlisi” olarak çalışan ve derslerin sonunda notlarını ona fotokopi çeken bir sınıf arkadaşı tarafından da destekleniyor.

İşitme engelli olan bu öğrenciye bu yardımcılar sağlanana kadar pek çok şeyi organize etmek zorunda kaldı. Yaklaşık beş ay boyunca başvuruları doldurdu, belgeleri topladı ve tercümanlarla “not tutucuyu” kendisi ayarlamak zorunda kaldı. İyi haber şu ki: Tercüman masrafları, “entegrasyon yardımı” adı verilen program kapsamında karşılanıyor. Bu destek sayesinde işitme engelli öğrenci hayatına rahatça devam edebiliyor ve şu ana kadar tüm sınavlarını çok iyi notlarla geçti.

İşitme engelli kişilere yönelik ne tür bireysel destekler mevcuttur?

Jana Kapralow, SRH Heidelberg Yüksekokulu'nda işletme okuyor ve burada işitme engelli kişilere yönelik bireysel destekten yararlanıyor. Eğitim süresince ve özel hayatında da işaret dili tercümanları tarafından destek alıyor. Bu tercümanlar, yüksekokul ile SRH Mesleki Rehabilitasyon Kurumu arasındaki işbirliği sayesinde sağlanıyor.

“Sabah kalkıp üniversiteye gidiyorum. Dersimde veya seminerimde beni bekleyen bir işaret dili tercümanı oluyor. O, akşam saatlerine kadar tüm gün boyunca bana eşlik ediyor. Böylece önemli hiçbir bilginin kaçmayacağından emin olabiliyorum,” diyor işletme öğrencisi. “Öğretim görevlilerinden aldığım ders notları sayesinde, ders içeriğini bir kez daha gözden geçirebiliyorum.”

İşaret dili tercümanlarının eşlik etmesi sayesinde, işitme engeline rağmen eğitim hayatına aktif olarak katılabiliyor. Diğer birçok öğrenci gibi, işitme engelli bu öğrenci de kampüste kalıyor. “Mesafeler daha kısa ve dairemdeki ışıklı uyarı sistemi gibi yardımcı araçlar sayesinde önemli randevuları kaçırmayacağımdan emin olabilirim. Ayrıca gerektiğinde ışıklı bir çalar saat ödünç alabiliyorum,” diye ekliyor işletme öğrencisi.

Kampüs yaşamına tam entegre

Jana Kapralow spor konusunda oldukça aktif ve öğrenci hayatına da aktif bir şekilde katılıyor. “Diğer öğrencilerle çok sık iletişim halindeyim. Hem işiten hem de işitme engelli öğrencilerle arkadaşlıklar kurdum. Eğitim ve kampüs hayatı sayesinde işitme engelliler ile işitebilenler arasındaki iletişim en iyi şekilde sağlanıyor,” diyor.

“İşaret dili tercümanı da bu konuda bana yardımcı oluyor. Ayrıca kampüste, işitme engellilerle iyi iletişim kurabilen bir doktor da var. İdari birimlerle iletişim için vaka yöneticileri bulunuyor. Onlar, öğrenci olarak benimle masrafları karşılayan kurum arasında bir köprü görevi görüyorlar; çünkü eğitimim, benim durumumda örneğin İş ve İşçi Bulma Kurumu tarafından destekleniyor.”

Öğrenciler hangi teknik yardımcı araçlardan yararlanabilir?

İnsan desteğinin yanı sıra, işitme engelli kişilerin öğrenim hayatında daha rahat uyum sağlamalarına yardımcı olan bir dizi teknik cihaz da bulunmaktadır:

• Kablosuz Mikrofon (FM) İletim Sistemi (Mikroport Sistemleri)

Bir kablosuz mikrofon iletim sistemi ile konuşulanlar özel bir yayın frekansı üzerinden iletilebilir. Bu sistemde öğretim görevlileri ve diğer öğrenciler bir verici ile donatılırken, işitme engelli öğrenciler bir alıcıya sahip olur. Kişinin kendi işitme cihazı veya koklear implantıyla birlikte kullanıldığında, rahatsız edici arka plan sesleri büyük ölçüde ortadan kaldırılabilir. FM sistemleri veya diğer kablosuz iletim sistemleri, yasal sağlık sigortalarının yardımcı cihaz kataloğunda yer alır ve ilgili sağlık sigortaları tarafından geri ödenebilir.

Mevcut FM sistemlerinin yanı sıra, birçok işitme cihazı üreticisi halihazırda daha modern dijital aktarım sistemleri sunmaktadır. Bu sistemlerde artık kanal veya frekans ayarı yapılmasına gerek yoktur. Bu sistemlerin bir kısmı Bluetooth tabanlıdır veya 2,4 GHz bandında çalışan kablosuz dijital aktarım kullanır.

• Yönlü mikrofonlar

Konferans yönlü mikrofonları, hedefe yönelik ses kaydı sağlar. Mümkün olan mesafe, kullanılan sisteme ve iletim teknolojisine bağlı olarak değişir ve beş metreye kadar çıkabilir. Ses iletimi doğrudan işitme cihazına yapılır.

• Kızılötesi sistemler

Çok az sayıda üniversitenin amfilerinde ve etkinlik salonlarında kızılötesi sistemler bulunmaktadır. Bu sistemlerde, sabit bir vericinin yanı sıra, sinyalleri indüksiyon plakaları veya bir indüksiyon döngüsü aracılığıyla işitme cihazına veya koklea implantına ileten bir alıcı cihaz gereklidir.

• İndüksiyon veya halka döngü sistemleri

Üniversitelerde, kiliselerde veya toplantı salonlarında sıklıkla kullanılan indüksiyon sistemleri nadiren de olsa kullanılmaktadır.

• Tıp öğrencileri ve tıpçılar için stetoskoplar

İşitme engelli tıp öğrencileri için, diğer stetoskoplar gibi kulak askısı ile kullanılan ya da doğrudan işitme cihazına bağlanan, amplifikatörlü özel stetoskoplar mevcuttur.

Duyabilen ve işitme engelli çocuklar bilgileri farklı şekillerde işler. İşitme engelli çocukların nasıl öğrendiklerini buradan okuyabilirsiniz.