Çocuğunuz, arkadaşlarınızın veya aile üyelerinizin çocukları sık sık dalgın mı ya da dikkati dağınık mı? Sözlü talimatları veya görevleri, hatta tekerlemeleri bile iyi hatırlayamıyor mu? Hem konuşurken hem de yazarken benzer sesleri karıştırıyor mu? O halde bu belirtilerin nedeni işitsel işleme ve algılama bozukluğu (AVWS) olabilir. Bu bozukluktan etkilenen çocuklar ayrıca bir sesin nereden geldiğini belirlemekte zorluk çekerler, çabuk huzursuz olurlar ve kolayca dikkatleri dağılır. Ayrıca bu tür çocuklar genellikle hatasız yazmakta zorlanırlar.

Çocuklarda bu belirtiler fark edildiğinde, nedenini ortaya çıkarmak için mutlaka bir KBB uzmanına veya bu sorunlara uzmanlaşmış bir kliniğe başvurmak önemlidir. Bir uzman hekim veya klinikle ilk temasta, genç hastaların işitme sorunlarının kulakla ilgili nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve işitme cihazlarının bu sorunu çözüp çözemeyeceği her zaman netleştirilmelidir. KBB uzmanı işitme ile ilgili nedenleri dışlarsa, hastalar bir pediatri odyoloğuna – işitme bozuklukları konusunda uzmanlaşmış bir KBB uzmanına – veya uzman bir kliniğe başvurarak, AVWS'den muzdarip olup olmadıklarını araştırmalıdır.

AVWS’de hastalar, kulaklarında herhangi bir hasar olmamasına rağmen işitme sorunları yaşarlar. İşitme bozukluğu, duyulan seslerin doğru şekilde işlenmemesinden kaynaklanır. “Hâlâ yapım aşamasında olan bir otoyol düşünün; orada arabalar da ilerleyemez. Bilgiler de aynı şekilde, sinapslar henüz oluşmadığı için oğlunuzun beynine ulaşamıyor,” diye açıklamıştı bana o zamanlar konuşma terapisti, oğluma AVWS teşhisi konulduğunda,” diyor bu durumdan etkilenen bir anne.

AVWS’nin görülme sıklığına ilişkin araştırmalara genel bir bakış, bu hastalığın tüm çocukların yaklaşık yüzde iki ila üçünde görüldüğünü ve erkeklerin kızlara göre iki kat daha sık etkilendiğini göstermektedir. Yetişkinler arasında da bu tanı sıklıkla görülür; örneğin, tüm yaşlı yetişkinlerin yaklaşık yüzde 10 ila 20’sinde AVWS mevcuttur.

Okulda, özellikle sınıfta gürültü olduğunda, işitsel işleme ve algılama bozukluğu (AVWS) nedeniyle hızla yorgunluk, öğrenme ve konsantrasyon güçlükleri ortaya çıkar. İşitsel işleme ve algılama bozukluğundan muzdarip birçok çocukta ayrıca okuma/yazma bozukluğu da görülür. Çünkü kelimeleri doğru anlamadıkları için doğru yazamazlar.

İşleme ve algılama bozukluğunun özellikle hangi alt işleme alanlarını etkilediğine bağlı olarak başka sorunlar da ortaya çıkar. Örneğin, çocuklar ses seçme bozukluğundan muzdaripse, çok sayıda ses arasından belirli bilgileri ayıklayamazlar.

Tıbbi bir ayırt etme bozukluğu varsa, benzer sesleri veya heceleri birbirinden ayırt edemezler; örneğin “po” ile “bo” gibi. “Oğlumuzda bu zayıflıkların bir kombinasyonu vardı: Sınıfta dikte yazarken yirmi hata yapması nadir bir durum değildi. Almanca öğretmeni onunla baş başa sakin bir yere oturduğunda ise çok daha az hata yapıyordu,” diyor bir AVWS ilkokul öğrencisinin annesi.

Sınıfta çocukların sık sık yerlerinin değiştirilmesi – özellikle birinci sınıfta, çocukların birbirleriyle iletişim kurmaları ve birbirlerini daha iyi tanımaları için sıklıkla uygulanan bir yöntemdir – işitsel işleme ve algılama bozukluğu olan çocuklar için çok zararlıdır ve kaçınılmalıdır. Çünkü bu öğrencilerin, oturdukları yerdeki yeni ortam seslerine alışmaları yaklaşık iki hafta sürer. Ayrıca, ses ayırt etmedeki zorluklar nedeniyle, işitsel işleme ve algılama bozukluğu olan çocuklar için dersleri takip etmek zaten çok yorucu bir süreçtir.

İşitsel işleme ve algılama bozukluğu için tıbbi bir tedavi yöntemi bulunmasa da, uygulanan bir tedavi sayesinde hastaların duyduklarını daha iyi hatırlamalarını sağlayan alternatif stratejiler öğrenilebilir. Özellikle genç hastalar için, genellikle konuşma terapistleri tarafından, ancak bazen de ergoterapistler tarafından uygulanan çeşitli terapi programları mevcuttur. Bu egzersizler genellikle etkilenen çocuğun dikkat ve hafıza yeteneklerini geliştirmeye yöneliktir. İşitsel işleme ve algılama bozukluğunun tedavisine yönelik egzersizlerin çoğu bilgisayarda yapılır ve belirli ses algılarını geliştirir.

Bunun yanı sıra, çocukların – mümkünse her gün – yapmaları gereken işitsel terapi yöntemleriyle tedavi seçenekleri de mevcuttur. Bu egzersizler sayesinde çocuklar, sağlıklı çocuklarla aynı gelişim fırsatlarına sahip olurlar ve okulda yaşadıkları sorunlar genellikle azalır. “Neyse ki oğlumuz, bir yıl süren bir konuşma terapisti nezdindeki işitsel terapi ve her gün birkaç dakikalık alıştırmalar sayesinde artık okulda gayet iyi idare ediyor,” diyor etkilenen anne.

AVWS tedavisi sayesinde yaşam kalitesinde belirgin bir iyileşme sağlanabildiğinden, erken dönemde bir kliniğe veya uzman bir doktora başvurmak daha da önemlidir. Orada size olası tedbirler hakkında hemen genel bir bilgi verilebilir ve sorunlar büyük ölçüde azaltılabilir.

Çocuğunuz işitme engelli olsa bile, okul hayatı her zaman kolay geçmeyebilir. 22 yaşındaki Cindy, “İşitme Cihazıyla Okul Hayatı” başlıklı makalemizde, okulda işitme cihazlarını kullanırken neler yaşadığını anlatıyor.

İşitme sorunları, tıbbi nedenleri, belirtileri ve işitme cihazlarıyla tedavi seçenekleri hakkında daha fazla bilgiyi, web sitemizin çeşitli alt sayfalarında da bulabilirsiniz. Ana menümüzde işitme cihazı türleri, işitme cihazı modelleri ve işitme cihazlarının avantajları hakkında genel bir bakış bulabilirsiniz. Buradan, işitme cihazı deneyimleri ve işitme sorunları olan yakınlara destek gibi konulara ilişkin tüm uzman makalelerimize ve blog yazılarımıza göz atabilirsiniz.