Neden sadece yüksek sesler bizi rahatsız etmiyor ki?
Gürültü, yüksek sesli, istenmeyen ve rahatsız edici seslerin eşanlamlısı mıdır? Hayır, çünkü gürültünün pek çok yönü vardır ve öznel bir algıdır.
Bir bakışta
- Şehir, kırsal, gürültülü, sessiz – herkes gürültüyü farklı algılar
- Sürekli gürültü maruziyeti işitme duyusuna nasıl zarar verir?
- Gürültü stresi nedir? Tüm vücudu zorlar
Bir kişi için hâlâ hoş ya da en azından katlanılabilir bir ses ortamı olan şey, bir başkası tarafından zaten rahatsız edici bir gürültü olarak algılanabilir. Çünkü ses seviyesi her şey değildir. Gürültü seviyesi desibel cinsinden ölçülür. Ancak daha yumuşak sesler, belirli ses tonları veya bazı günlük sesler bile kişiye göre çok rahatsız edici olarak algılanabilir ve gürültü stresi yaratabilir.
İşitme duyusu gürültüyü nasıl algılar?
Sesleri nasıl algıladığımız ve gürültünün bizi rahatsız edip etmediği birçok faktöre bağlıdır. Bunlar arasında o günkü ruh halimiz, alışık olduğumuz bir ortamdan alışık olmadığımız bir ortama geçiş, duygularımız veya işitme duyumuzun hassasiyeti sayılabilir.
RWTH Aachen Üniversitesi’ndeki aynı adlı enstitüde İşitme Teknolojisi ve Akustik profesörü olan Prof. Dr. Janina Fels bu konuyu şöyle açıklıyor: “Örneğin, aynı desibel değerine sahip sesler akustik olarak tamamen farklı şekilde algılanabilir. Aynı desibel değerine sahip olmasına rağmen, bir ses kulak için çok rahatsız edici olabilirken, diğeri olmayabilir.” Çünkü ses algısı ve gürültü stresi objektif olarak ölçülemez; bunlar öznel bir izlenimdir.
Şehir ve kırsal alan arasındaki farklar
“Genellikle bir ses, rahatsız edici hale geldiğinde gürültüye dönüşür,” diyor Prof. Dr. Brigitte Schulte-Fortkamp. Kendisi, Berlin Teknik Üniversitesi Teknik Akustik Enstitüsü’nde psikoakustik, ses algısı ve sesin etkileri üzerine profesör olarak görev yapmaktadır. Bilim insanına göre, sürekli bir gürültü fonunun hakim olduğu şehirlerde yaşayan insanlar için bu sesler, çoğunlukla doğa sesleri veya çan sesleriyle çevrili olan kırsal kesimde yaşayan insanlar içinkinden tamamen farklı olabilir.
İşitme bozukluğu ortaya çıktığında
Sürekli gürültü ve sesler sağlık sorunlarına yol açabilir. Bir yandan, çok sık yüksek gürültü seviyesine maruz kalındığında işitmede doğrudan hasarlar meydana gelir. Burada söz konusu olan aslında desibel değerleri, yani yüksek seslerdir.
85 desibelden itibaren hızla kalıcı işitme hasarları ortaya çıkabilir. Bu nedenle, bu değerden itibaren çalışanlar için işitme koruyucusukullanımı zorunludur. Çünkü gürültü, sesleri algılamamızı sağlayan kulağımızdaki saç hücrelerini tahrip eder. Bu hücreler yeniden oluşmaz. Bu nedenle gürültüye bağlı işitme hasarları tedavi edilemez.
Ancak daha düşük sesler de insanları çok rahatsız edebilir – özellikle de rahatsız edici bir ses sürekli olarak tekrarlanıyorsa. Uzman doktorlar bu durumda, bireysel gürültü algısından kaynaklanan psikolojik bozukluklardan ve gürültü stresinden söz ederler.
Gürültü, işitme hasarının yanı sıra gürültü kaynaklı strese de neden olur mu?
Gürültü gerçekten de strese neden olabilir – çünkü gürültüyü çoğu zaman aktif olarak kapatamaz veya kolayca kaçınamazsınız. Bir kişi gürültüden sürekli olarak rahatsız hissediyorsa, bunun sonuçları olur.
- Kulak çınlaması: İşitme duyumuz sık sık maruz kaldığımız gürültü stresine tepki verir – genellikle kulak
çınlamasıyla.
Diğer gürültü kaynaklı sorunlar şunlardır: - Konsantrasyon bozukluğu
- Uyku bozuklukları
- Kalp-damar hastalıkları
- Yüksek tansiyon
- İç huzursuzluk
- Anksiyete
- Sinirlilik
Bazı durumlarda, belirli gürültü kaynaklarına karşı duyarsızlaşma, yani “gürültüye alışma” da ortaya çıkmaktadır. Prof. Schulte-Fortkamp’a göre, bu durumda etkilenen kişiler özellikle korunmaya muhtaçtır. Gürültüyü artık rahatsız edici olarak algılamadıkları için, yüksek seslerden ve etkilerden kendilerini yeterince korumamaktadırlar.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Wenn Spielzeug zu laut ist
Ohren auf beim Kauf der Weihnachtsgeschenke für die lieben Kleinen: Denn oftmals ist Spielzeug zu laut und schädigt das Gehör – und das gilt ganz besonders für die empfindlichen Baby- und Kinderohren.
İşitme duyumuzu nasıl koruyabiliriz
Kendimize özen göstermeli, işitme hasarlarını önlemeli ve işitme duyumuzu korumalıyız. Çünkü kulaklarımız eşsiz duyu organlarıdır. En iyisi, gürültü yükünü mümkün olduğunca azaltmaktır. Çoğu durumda kulak tıkacı veya gürültü azaltıcı kulaklıklar gibi işitme koruyucuları yardımcı olur. Köpük veya balmumundan yapılmış kulak tıkaçlarını işitme uzmanlarından temin edebilirsiniz.
İş veya özel yaşamdaki ihtiyaçlarınız ya da çocuklarınız için doğru işitme koruma ürününü öğrenmek üzere işitme uzmanlarına danışın. Kulak şekline göre, birçok spor dalı için de uygun, tam oturan işitme koruma ürünleri mevcuttur. Ayrıca, işitme uzmanı mağazalarında bu kulak koruyucularının sızdırmazlığı ve uyumu düzenli olarak kontrol edilebilir.
Gürültü kaynaklı stresten muzdarip olduğunuzu hissediyorsanız veya işitme yetinizde zaten değişiklikler fark ediyorsanız, bir işitme uzmanına başvurarak işitme testi yaptırmak ya da bir kulak-burun-boğaz uzmanına gitmek önemli bir adımdır. Tek bir işitme duyumuz var – bu yüzden zamanında harekete geçmeliyiz.
