Osoba niesłysząca na uniwersytecie

Jak skutecznie studiować pomimo ubytku słuchu

Osoby z ubytkiem słuchu muszą podczas studiów zadbać o wiele spraw i potrzebują wsparcia innych, aby osiągnąć sukces.

W skrócie

• Skuteczne studia dzięki tłumaczom języka migowego i wsparciu kolegów ze studiów.
• Urządzenia techniczne ułatwiające codzienne życie studentom z ubytkiem słuchu.
• Uniwersytet Gallaudet: jedyna na świecie uczelnia, na której można studiować w języku migowym.

Dla dzieci i młodzieży z ubytkiem słuchu dostępne są przedszkola i szkoły, które są w pełni dostosowane do potrzeb osób niesłyszących lub z ubytkiem słuchu. Dzieci uczą się tam nie tylko języka migowego, ale specjalnie przeszkoleni pedagodzy dbają również o to, by każde dziecko mogło rozwijać się indywidualnie i otrzymywać odpowiednią pomoc.

Sytuacja wygląda jednak inaczej na etapie studiów. W Niemczech nie ma bowiem specjalnej uczelni wyższej ani politechniki przeznaczonej dla osób z niedosłuchem. Studenci z niedosłuchem otrzymują jednak w Niemczech wsparcie ze strony tłumaczy języka migowego, a ponadto dostępne są pewne środki techniczne ułatwiające studiowanie.

W jaki sposób osoby z niedosłuchem mogą studiować?

„Kiedy jestem na uczelni, często czuję się jak obca” – opowiada Olga Hertle, która cierpi na „niedosłuch graniczący z głuchotą”. Studiuje pedagogikę dziecięcą i edukację rodzinną na Wyższej Szkole Zawodowej w Kolonii. Jako studentka z upośledzeniem słuchu musi tam odnaleźć się w świecie osób słyszących. Nie zawsze jest to łatwe. Jak relacjonuje studentka, wielu jej kolegów nie ma doświadczenia w kontaktach z osobami z upośledzeniem słuchu i dlatego odczuwa pewną niechęć.

Kiedy Olga Hertle przychodzi rano do uczelni, spotyka się ze swoimi tłumaczami języka migowego, którzy pomagają jej podczas wykładów. Podczas gdy tłumacze zajmują miejsca obok katedry wykładowców, studentka z niedosłuchem siedzi w pierwszym rzędzie w sali wykładowej. Tłumacze przekładają wszystko, co zostało powiedziane, jednak dla Hertle niezwykle trudno jest jednocześnie śledzić gesty tłumaczy, czytać slajdy wyświetlane na ścianie i robić notatki. „Potrzebuję oczu, by słuchać, czytać i robić notatki” – opowiada. Dlatego Olga otrzymuje dodatkowe wsparcie od koleżanki ze studiów, która pełni dla niej rolę „asystentki do notatek” i na koniec wykładów kopiuje dla niej jej notatki.

Zanim studentka z niedosłuchem uzyskała dostęp do tej pomocy, musiała wiele zorganizować. Przez około pięć miesięcy wypełniała wnioski, zbierała zaświadczenia, a także sama musiała zadbać o tłumaczy i „osobę sporządzającą notatki”. Plusem jest to, że koszty tłumaczy są pokrywane w ramach tzw. „pomocy integracyjnej”. Dzięki temu wsparciu studentka z ubytkiem słuchu dobrze sobie radzi – do tej pory zdała wszystkie egzaminy z bardzo dobrymi ocenami.

Jakie indywidualne wsparcie jest dostępne dla osób z niedosłuchem?

Jana Kapralow studiuje ekonomię na Uniwersytecie SRH w Heidelbergu i korzysta tam z indywidualnego wsparcia dla osób z ubytkiem słuchu. Zarówno podczas studiów, jak i w życiu prywatnym, ma zapewnioną opiekę tłumaczy języka migowego. Są oni zapewniani dzięki współpracy uczelni z ośrodkiem rehabilitacji zawodowej SRH.

„Rano wstaję i idę na uczelnię. Na moich wykładach lub seminariach czeka już na mnie tłumacz języka migowego. Towarzyszy mi przez cały dzień, aż do wieczora. Dzięki temu mam pewność, że żadna ważna informacja nie zostanie pominięta” – opowiada studentka ekonomii. „Dzięki materiałom dydaktycznym, które otrzymuję od wykładowców, mogę dodatkowo powtórzyć sobie treści nauczania”.

Dzięki wsparciu tłumaczy języka migowego, pomimo niedosłuchu, może aktywnie uczestniczyć w zajęciach. Podobnie jak wielu innych studentów, ta studentka z niedosłuchem mieszka na terenie kampusu. „Drogi są krótsze, a dzięki urządzeniom pomocniczym w mieszkaniu, takim jak system sygnalizacji świetlnej, mam pewność, że nie przegapię ważnych terminów. Ponadto w razie potrzeby mogę wypożyczyć budzik świetlny”, dodaje studentka ekonomii z ubytkiem słuchu.

W pełni zintegrowana z życiem kampusu

Jana Kapralow jest bardzo aktywna sportowo i poza tym aktywnie uczestniczy w życiu studenckim. „Mam wiele kontaktów z innymi studentami. Nawiązałam przyjaźnie zarówno z osobami słyszącymi, jak i niesłyszącymi. Kontakt osób niesłyszących z osobami słyszącymi w ramach studiów i życia na kampusie jest optymalnie zorganizowany” – opowiada.

„Tłumacz języka migowego jest mi również do dyspozycji w tej kwestii. Na kampusie jest też lekarz, który dobrze komunikuje się z osobami niesłyszącymi. Do komunikacji z urzędami służą koordynatorzy ds. pomocy. Stanowią oni łącznik między mną jako studentką a podmiotem finansującym, ponieważ kształcenie jest dofinansowywane – w moim przypadku na przykład przez urząd pracy.”

Z jakich środków technicznych mogą korzystać studenci?

Oprócz wsparcia ze strony innych osób istnieje również szereg urządzeń technicznych, które pomagają osobom z ubytkiem słuchu lepiej radzić sobie podczas studiów:

• System transmisji z mikrofonem bezprzewodowym (FM) (systemy mikroportowe)

System transmisji z mikrofonem bezprzewodowym umożliwia przekazywanie mowy za pomocą specjalnej częstotliwości nadawczej. Wykładowcy i studenci są wyposażeni w nadajniki, natomiast studenci z ubytkiem słuchu – w odbiorniki. W połączeniu z własnym aparatem słuchowym lub implantem ślimakowym pozwala to w znacznym stopniu wyeliminować przeszkadzające dźwięki otoczenia. Systemy FM lub inne bezprzewodowe systemy transmisji są uwzględnione w katalogu środków pomocniczych ustawowych kas chorych i mogą podlegać refundacji przez odpowiednią kasę chorych.

Oprócz dotychczasowej technologii systemów FM wielu dostawców aparatów słuchowych oferuje już nowocześniejsze cyfrowe systemy transmisji. W ich przypadku nie ma już potrzeby ustawiania kanałów ani częstotliwości. Część z nich działa w oparciu o technologię Bluetooth lub wykorzystuje bezprzewodową transmisję cyfrową w paśmie 2,4 GHz.

• Mikrofony kierunkowe

Konferencyjne mikrofony kierunkowe umożliwiają ukierunkowane nagrywanie dźwięku. Możliwy zasięg zależy od zastosowanego systemu i technologii transmisji i wynosi do pięciu metrów. Dźwięk jest przekazywany bezpośrednio do aparatu słuchowego.

• Systemy na podczerwień

Nieliczne uczelnie wyższe posiadają systemy na podczerwień w swoich salach wykładowych i salach konferencyjnych. Oprócz stacjonarnego nadajnika wymagane jest urządzenie odbiorcze, które przekazuje sygnały za pomocą płytek indukcyjnych lub pętli indukcyjnej do aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego.

• Systemy indukcyjne lub pętlowe

Rzadko w uczelniach stosuje się również systemy indukcyjne, takie jak te powszechnie używane w kościołach lub salach zgromadzeń.

• Stetoskopy dla lekarzy

Dla studentów medycyny z ubytkiem słuchu dostępne są specjalne stetoskopy z wzmacniaczem, które można używać albo jak inne stetoskopy – za pomocą pałąka słuchowego – albo podłączyć bezpośrednio do aparatu słuchowego.

Dzieci słyszące i niesłyszące przetwarzają informacje w różny sposób. Tutaj można przeczytać, w jaki sposób uczą się dzieci z ubytkiem słuchu.