Wraz z wiekiem wiele osób traci słuch i zauważa takie objawy, jak niezauważanie codziennych dźwięków, częste proszenie rozmówców o powtórzenie lub oglądanie telewizji lub słuchanie radia przy wysokiej głośności. Co jednak zrobić w przypadku ubytku słuchu u niemowląt lub małych dzieci? W przeciwieństwie do dorosłych dzieci nie są jeszcze w stanie zauważyć ani wyraźnie powiedzieć, czy ich słuch się pogarsza. Z drugiej strony rodzicom trudno jest prawidłowo zinterpretować oznaki ubytku słuchu u niemowląt lub małych dzieci.

Profilaktyka od urodzenia

Aby na czas wykryć ubytek słuchu u niemowląt, w ramach świadczeń ustawowych kas chorych przeprowadzane są badania przesiewowe słuchu u noworodków. Od 2009 roku w Niemczech wszystkie noworodki przechodzą to badanie wczesnego wykrywania w ciągu pierwszych dziesięciu dni życia. Celem jest wczesne wykrycie wrodzonych zaburzeń słuchu. Utrata słuchu nie tylko ogranicza bowiem codzienne funkcjonowanie, ale może również prowadzić do opóźnionego rozwoju mowy.

Typowe objawy utraty słuchu u dzieci

Pierwsze objawy, które mogą wskazywać na ubytek słuchu u dzieci, to:

  • Brak reakcji lub bardzo słaba reakcja na dźwięki (obracanie głowy, reakcja niemowlęcia)
  • Opóźniony rozwój mowy lub niewyraźna mowa (małe dziecko)
  • Częste proszenie o powtórzenie, zadawanie pytań zwrotnych lub udzielanie nieadekwatnych odpowiedzi na jasno sformułowane pytania
  • Skupianie uwagi na ruchach warg osoby mówiącej
  • Wysoka głośność telewizora lub radia
  • Trudności z koncentracją lub problemy z nauką w szkole
  • Częste infekcje ucha, ból ucha lub szumy w uszach

Jak przebiega badanie przesiewowe słuchu u noworodków?

Badanie przesiewowe słuchu u noworodków, zwane również badaniem pierwotnym, trwa zaledwie kilka minut i jest całkowicie bezbolesne. Zazwyczaj badanie przeprowadzają lekarze z oddziału położniczego, czasami też pediatrzy lub laryngolodzy. Stosują oni dwie metody badania:

  • TEOAE (przejściowe wywołane emisje otoakustyczne): Metoda ta pozwala sprawdzić funkcjonowanie zewnętrznych komórek rzęsatych w uchu wewnętrznym. Wkładka douszna z sondą emituje ciche dźwięki i mierzy echo z komórek czuciowych. Jeśli echo jest obecne, oznacza to, że ucho środkowe i ślimak dziecka funkcjonują prawidłowo.
  • AABR (zautomatyzowana audiometria pnia mózgu): Aby sprawdzić, czy szlak słuchowy – czyli całe ucho wewnętrzne, nerwy słuchowe i pień mózgu – funkcjonuje prawidłowo, lekarze mierzą reakcję elektryczną nerwu słuchowego na sygnały klikowe za pomocą przyklejonych elektrod.

Oba te badania przeprowadza się, gdy dziecko śpi: najpierw nieco mniej skomplikowany pomiar TEOAE, który w przypadku nieprawidłowych wyników powtarza się w ramach kolejnego badania przesiewowego. Jeśli wyniki nadal są nieprawidłowe, wykonuje się badanie AABR.

Jeśli wynik badania nadal jest niejasny lub budzi wątpliwości, dziecko kierowane jest na kontrolne badania przesiewowe do wyspecjalizowanych lekarzy, takich jak pediatrzy, laryngolodzy lub audiolodzy dziecięcy/foniatrzy. Jeśli podejrzenie utraty słuchu zostanie potwierdzone, dalsza diagnostyka odbywa się w placówkach foniatryczno-pedaudiologicznych. Jednocześnie rodzice otrzymują porady dotyczące wczesnej interwencji pedagogicznej dla niemowląt z ubytkiem słuchu. Najlepiej, aby wszystko to miało miejsce przed szóstym miesiącem życia, ponieważ właśnie wtedy rozpoczyna się rozwój mowy.

Dlaczego warto przeprowadzać badania przesiewowe słuchu u noworodków?

Dwa do trzech na 1 000 dzieci rodzi się z zaburzeniami słuchu wymagającymi leczenia. Jeśli zaburzenia te pozostaną niezauważone, a co za tym idzie – nieleczone, zagraża to prawidłowemu rozwojowi słuchu i mowy odpowiedniemu dla wieku dziecka. Niemowlę nie odbiera bowiem prawidłowo mowy dźwiękowej i dlatego nie jest w stanie ani poprawnie się jej nauczyć, ani wyrażać się w zrozumiały sposób. Ma to wpływ nie tylko na rozwój poznawczy, ale także społeczny, ponieważ nawiązywanie przyjaźni i sukcesy w szkole zależą od naszego zmysłu słuchu. Badanie przesiewowe słuchu u noworodków stanowi podstawę optymalnego rozwoju mowy dzięki wczesnej interwencji.

Dziecko słabo słyszy – pomocne są aparaty słuchowe dostosowane do potrzeb dzieci

Im wcześniej wykryje się u niemowląt ubytek słuchu, tym wcześniej możliwe będzie ukierunkowane wsparcie oraz szybkie zapewnienie aparatów słuchowych dostosowanych do potrzeb dzieci. Koszty te pokrywają ustawowe kasy chorych.

Obecnie do leczenia ubytku słuchu u niemowląt i małych dzieci dostępna jest cała gama dostosowanych do potrzeb dzieci aparatów słuchowych zausznych (HdO), oferujących szerokie możliwości regulacji i dostępnych w kolorowych wersjach.

Jeśli dziecko cierpi na głęboki ubytek słuchu lub ubytek graniczący z głuchotą, leczenie za pomocą aparatów słuchowych może okazać się niewystarczające. W takich przypadkach wskazane jest zastosowanie u dzieci implantów ślimakowych, które zastępują niefunkcjonującą część ucha wewnętrznego. Implanty te są wszczepiane chirurgicznie podczas rutynowego zabiegu w znieczuleniu ogólnym i umożliwiają dzieciom dotkniętym tym schorzeniem normalny, odpowiedni dla wieku rozwój mowy.

Ubytek słuchu nie musi stanowić przeszkody w rozwoju dziecka, o ile zostanie wykryty wystarczająco wcześnie. Nowoczesne aparaty słuchowe dostosowane do potrzeb dzieci oferują różnorodne rozwiązania dla różnych rodzajów ubytku słuchu. Wielu protetyków słuchu specjalizuje się w opiece nad dziećmi. Porady w Twojej okolicy znajdziesz, filtrując wyniki wyszukiwania według hasła „pedakustyka” w naszej wyszukiwarce protetyków słuchu.