Jak rodzice mogą wspierać zdolność słyszenia u dzieci z ubytkiem słuchu
Trening słuchu poprzez zabawę: ćwiczenie słuchu w formie zabawy jest bardzo korzystne dla wszystkich dzieci. Codzienne czynności doskonale nadają się do zabawy w trening słuchu w życiu codziennym. Do tego dochodzą badania słuchu i wczesna opieka nad dziećmi z zaburzeniami słuchu. W ten sposób rodzice i placówki wychowawcze mogą codziennie ćwiczyć słuch dzieci.
Na całym świecie 34 miliony dzieci cierpi na upośledzenie słuchu. Słuch ma ogromne znaczenie dla rozwoju mowy u dzieci oraz dla przyswajania wiedzy. Ponieważ dzieci z ubytkiem słuchu nie słyszą lub słyszą zbyt słabo, jak mówią ludzie wokół nich, trudniej im naśladować mowę – co spowalnia ich rozwój. Co może temu zaradzić? Im wcześniej i częściej rodzice zlecają badanie słuchu swoich dzieci, tym wcześniej można wykryć u nich ubytek słuchu. A tym samym tym szybciej mogą przeciwdziałać temu problemowi, stosując aparaty słuchowe i ćwiczenia dostosowane do potrzeb dzieci w codziennym życiu.
Aby rozwinąć optymalne umiejętności językowe, dzieciom z ubytkiem słuchu pomaga zabawkowy trening słuchowy w codziennym życiu, zróżnicowane środowiska słuchowe oraz skupienie się na słuchaniu. Najlepiej wdrażać to w ramach codziennych czynności. Dzięki temu „przypadkowemu” treningowi rodzice, wychowawcy lub nauczyciele mogą w zabawowy sposób rozwijać umiejętności słuchowe, językowe i komunikacyjne dzieci słabo słyszących.
Czynności związane z aparatami słuchowymi
Aby zapewnić dobre słyszenie i skuteczny trening słuchowy, kluczowe znaczenie ma codzienne noszenie aparatów słuchowych lub implantów ślimakowych przez dzieci z ubytkiem słuchu. Ważne jest, aby urządzenia były dobrze dopasowane i nie powodowały bólu, ponieważ tylko wtedy słyszenie i zabawowy trening słuchowy w codziennym życiu sprawiają radość. Za pomocą tzw. testu Linga rodzice mogą codziennie sprawdzać, czy aparaty słuchowe działają prawidłowo. W tym celu wypowiadają sześć „dźwięków Linga”, które obejmują wszystkie fonemy – czyli najmniejsze jednostki językowe rozróżniające znaczenie, takie jak „a” i „o” w słowach „Rasen” i „Rosen”. Dzieci powinny wtedy z jednej strony zareagować na przykład klasknięciem, a z drugiej strony powtórzyć te dźwięki. Może to stać się zabawnym porannym treningiem słuchowym na każdy dzień.
W jaki sposób rodzice mogą ćwiczyć słuch dzieci w codziennym życiu?
Aby dzieci z ubytkiem słuchu mogły optymalnie ćwiczyć swój słuch, powinny mieć jak najwięcej kontaktu z mową. Dla rodziców, wychowawców i nauczycieli oznacza to: zabawowy trening słuchu w codziennym życiu poprzez aktywne mówienie. Na przykład poprzez częste pytanie tych dzieci, co właśnie robią, o czym myślą lub co czują – albo poprzez opowiadanie o własnych działaniach lub myślach. Pomocne jest również opisywanie szczegółów: jak smakuje jedzenie, jak się nosi ubranie, jak brzmi szczekający pies i ile talerzy stoi na stole? W przypadku młodszych dzieci warto szczegółowo opisywać czynności, takie jak zmiana pieluchy czy przygotowywanie posiłku. Ponadto dzieciom z zaburzeniami słuchu można nieustannie zwracać uwagę na codzienne dźwięki.
Słuchanie muzyki lub audiobooków, śpiewanie czy czytanie książek w zabawny sposób ćwiczy słuch dzieci w codziennym życiu. Piosenki i rymowanki szkolą uwagę i w zabawny sposób przekazują nawet złożone słowa lub struktury zdaniowe.
Pomocny w treningu słuchu może być również dziennik, w którym dzieci i rodzice mogą wspólnie zapisywać lub rysować przeżycia, a następnie o nich rozmawiać. Rodziny wielojęzyczne powinny w codziennym życiu oferować dzieciom zarówno język ojczysty, jak i język krajowy lub drugi język. Ograniczenia słuchu i aparat słuchowy nie stanowią bowiem przeszkody dla wielojęzyczności.
W jaki sposób rodzice dzieci z ubytkiem słuchu mogą ćwiczyć słuchanie?
Dzieci z ubytkiem słuchu ćwiczą swój słuch również poprzez aktywne słuchanie. Codzienne czynności szczególnie dobrze nadają się do tego celu. Rodzice mogą wydawać dzieciom polecenia w ciągu dnia, początkowo bez uzupełniania ich gestami. Gesty pojawiają się dopiero wtedy, gdy dziecko jest niepewne. Polecenie „Proszę, załóż buty” lub „Proszę, nakryj do stołu czterema małymi talerzami” poprzedza więc wspólne podejście do szafki na buty lub do kuchni. Długość i złożoność poleceń można stopniowo zwiększać, aby w zabawowy sposób coraz bardziej angażować słuch dzieci i na przykład wyjaśniać kolejność czynności za pomocą słów „najpierw”, „potem” i „na koniec”.
Nauka z ubytkiem słuchu: jaka placówka edukacyjna jest odpowiednia?
Ubytek słuchu u dzieci nie stanowi przeszkody w przyjęciu do publicznego lub prywatnego przedszkola ogólnodostępnego. Dzieci z ubytkiem słuchu często mają do dyspozycji wychowawców posiadających specjalne dodatkowe wykształcenie. Rodzice powinni jednak rozważyć, czy w zależności od stopnia upośledzenia nie byłoby sensowniejsze, aby ich dziecko uczęszczało do przedszkola oferującego specjalne wsparcie pedagogiczne.
Podobnie jak w przypadku przedszkola, rodzice muszą również przed rozpoczęciem nauki w szkole podjąć decyzję, jaki typ szkoły wybrać dla swoich dzieci z ubytkiem słuchu. Możliwości jest wiele – od klas w szkołach ogólnodostępnych ze specjalną dodatkową opieką, przez klasy integracyjne, aż po klasy przeznaczone wyłącznie dla dzieci z ubytkiem słuchu. Jeśli warunki ramowe są odpowiednie, nic nie stoi na przeszkodzie, aby nauka w szkole przebiegała pomyślnie.
Ważne jest, aby nie traktować dzieci z ubytkiem słuchu inaczej niż dzieci słyszące. Dzieci słabo słyszące mogą bowiem osiągać takie same wyniki jak dzieci bez ubytku słuchu i wykorzystywać swoje indywidualne zdolności, co pokazują liczne przykłady. Dzięki konsekwentnym i rutynowym ćwiczeniom rodzice oraz placówki edukacyjne umożliwiają dzieciom z niedosłuchem drogę do słyszenia – a tym samym do samodzielnego życia.
Podejrzewasz, że Twoje dziecko słabo słyszy? Badanie słuchu i dalsze badania pozwolą to wyjaśnić. W naszej wyszukiwarce lekarzy laryngologów znajdziesz odpowiednią przychodnię w Twojej okolicy
