Okulun ilk günü başladı, sınıf dolup taşıyor, sandalyeler kaydırılıyor, çocuklar birbirlerinin üzerine konuşuyor. Koklear implantı olan çocukların aileleri için bu gün iki kat daha heyecan verici: Okula başlama heyecanın yanı sıra, işitme engelli ve koklear implantı olan çocuklarının derslerde gerçekten iyi bir şekilde ayak uydurabileceklerini sık sık merak ediyorlar. Rahatlatıcı cevap, çoğu durumda “evet”tir. Koklear implantı olan çocuklar, işitme ihtiyaçları ciddiye alındığında ve çevre de buna uyum sağladığında, normal okullarda başarılı bir şekilde öğrenim görebilirler.

Genel bir okula devam etmek için genellikle özel çözümler gerekmez. Ebeveynlerin, öğretmenlerin ve sınıf arkadaşlarının doğru desteğiyle, koklear implant (CI) kullanan çocuklar genellikle derslere hiçbir kısıtlama olmaksızın katılabilir, öğrenebilir ve sınıf ortamında eğlenebilirler. Bu süreçte iyi bir hazırlık, uygun işitme cihazı ve birkaç önemli temel kuralı bilen öğretmenler hayati önem taşır.

Koklear implant, işitme cihazlarının artık işe yaramadığı durumlarda kullanılır. İşitme cihazları sesi güçlendirirken, koklear implantlar iç kulağın hasar görmüş ve artık işlevini yitirmiş kısmını devre dışı bırakır. Bu tür bir duyusal işitme kaybı yaşayan kişiler bu sayede yeniden duyabilir.

Bununla birlikte, özellikle birçok kişi aynı anda konuşurken, arka plan gürültüsü varken veya öğrenme içeriği yeni ve dilbilimsel açıdan karmaşık olduğunda, derslerde işitme hâlâ zorlu bir süreç olmaya devam eder.

Ders sırasında her şeyi tam olarak anlamayan çocuklar, ödevleri, sınıfta aniden yapılan yorumları, sosyal işaretleri ve öğrenme açısından önemli olan dildeki ince farklılıkları kaçırırlar. Sınıfta ses ortamı, bir çocuğun derse ne kadar rahat katıldığına, ne kadar bağımsız hale geldiğine ve sınıf topluluğu içinde kendini ne kadar güvende hissettiğine de etki eder.

Derslerde dinlemek, koklea implantı olan çocuklar için genellikle diğer çocuklara göre çok daha fazla çaba gerektirir. Geniş sınıflarda çocuklar, arka plan seslerinden konuşmayı ayıklamalı, konuşmacı değişimlerini algılamalı ve uzun süre konsantre olmalıdır. Bu genellikle başarılı bir şekilde gerçekleşir, ancak normal işiten sınıf arkadaşlarına kıyasla daha fazla enerji gerektirir.

Sınıfta karşılaşılan tipik zorluklar arasında şunlar yer alır:

• Sınıf gürültüsü: Sandalyelerin yer değiştirilmesi, açık pencereler, grup çalışmaları ve yan konuşmalar konuşmayı anlamayı zorlaştırır.
• Konuşmacı değişikliği: Çocuklar ve öğretmenler sırayla konuştuğunda, onları takip etmek yorucu olur.
• Geniş sınıflar ve kötü akustik: Yankı ve mesafe, konuşmanın önemli kısımlarını engeller.
• İşitme yorgunluğu: KOK ile duymak, normal işitmeye göre daha yorucudur. Bu durum yorgunluğa neden olabilir ve konsantrasyonu zorlaştırabilir.
• Günlük yaşamda koklear implant teknolojisi: Piller, şarj edilebilir piller, mikrofonlar ve aksesuarların güvenilir bir şekilde çalışır durumda olması gerekir.
• Öğretmenler arasında belirsizlik: Her öğretmen, bir koklear implantın veya ses aktarım sisteminin okul hayatında nasıl dikkate alınması gerektiğini hemen bilmez.

Özellikle küçük çocuklar bu yorgunluğu her zaman hemen fark etmezler. Bunu daha çok daha sonra, örneğin evde gösterirler. Dinleme yorgunluğu çok farklı şekillerde ortaya çıkar; bazen daha fazla, bazen daha az: Bazı çocuklar sinirli hale gelirken, diğerleri sessizleşir. Bazıları derslerde aktif olarak katılmış olsalar bile okuldan sonra hiç konuşmak istemezler. Düzenli dinlenme araları, okuldan sonra daha sakin bir ortam ve dikkatli bir gözlem yapmak faydalı olabilir: Bugün çok gürültü var mıydı? Grup çalışması, gezi, spor festivali veya yedek öğretmenle ders var mıydı?

Sınıfta, koklear implant (CI) kullanan çocuklar için işitme ortamını iyileştirmek, çok fazla çaba gerektirmeden küçük değişikliklerle bile mümkündür.

Sınıfın akustiğini iyileştiren önlemler:

• Sandalyelerin altına keçe kaydırıcılar
• Halılar veya perdeler
• Gürültülü anlarda kapalı kapılar
• Odadaki ses emici malzemeler
• Konuşma kurallarına uyulması

Sınıfta oturma yeri seçimi için ipuçları:

• Arka sıralar yerine ön sıralarda oturmak
• Öğretmene açık görüş açısı
• Mümkün olduğunca arkadan ışık almayan yer
• Yanınızdaki sınıf arkadaşlarınızın sessiz olması
• Grup çalışmasında kimin ne zaman konuşacağına dair net anlaşmalar

Öğretmenleri, koklear implant (CI) ile işitme konusunda bilinçlendirmek için, ebeveynler okul başlamadan çok önce veya okulun ilk günlerinde çocuğun öğretmenleriyle iletişime geçmelidir. Bu şekilde, çocuğun özel bir muameleye ihtiyacı olmadığını, ancak onunla iletişim kurarken

• çocuğun en iyi nasıl anladığını
• hangi teknolojinin kullanıldığını,
• aşırı yükün nasıl fark edileceğini,
• ve teknik sorular için kime başvurulabileceğini anlamak yararlı olacaktır.

Öğretmenlerin koklear implant (CI) uzmanı olmaları gerekmez. Yine de, dersleri kolaylaştıracak bazı hususlar hakkında bilgi sahibi olmaları gerekir. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• Koklear implantı olan çocuğa konuşurken yüzünü ona dönmek
• Konu değişikliğini önceden haber vermek
• Yeni konuların kısa özetlerini vermek
• Yapılandırılmış tahta notları
• Önemli ödevleri ayrıca yazılı olarak vermek
• Varsa mikrofonu kullanmak
• Görev anlaşıldı mı diye sormak
• Teknik sorunları ciddiye alın ve yardım teklif edin
• Yorgunluk veya huzursuzluk durumunda işitme zorluğunu da göz önünde bulundurun
• Sessiz çalışma dönemleri gibi yöntemlerle sakin bir öğrenme ortamı ve dinleme molaları sağlayın

Okul hayatında en önemli destek genellikle bir yayın sistemi, bir FM sistemi veya buna benzer bir kablosuz mikrofon olur. Bu sistemde öğretmen bir mikrofon takar ve sesi doğrudan çocuğun ses işlemcisine aktarılır. Bu, özellikle sınıf gürültülü olduğunda veya öğretmen sınıf içinde hareket ettiğinde konuşma anlaşılırlığını artırır.

Bu tür bir ses aktarım sisteminin masraflarını karşılamak için, sağlık sigortası durumuna bağlı olarak farklı kurumlar devreye girebilir; örneğin, yasal sağlık sigortası veya okul bağlamında diğer yetkili kurumlar. Ebeveynler, hangi sistemin gerekli olduğu ve başvurunun nasıl gerekçelendirileceği konusunda netlik sağlamak için CI merkezi, KBB muayenehanesi, işitme cihazı uzmanı ve okul ile erkenden görüşmelidir.

Birçok çocuk, okulun yanı sıra işitme eğitimi, konuşma terapisi desteği veya düzenli takip randevularına ihtiyaç duyar. Okul ve rehabilitasyon bu süreçte birbirini tamamlar: Yeni kelimeler, daha hızlı konuşmalar, okuma ve yazma, işitme konusunda yeni zorluklar ortaya çıkarır; profesyonel destek ise bu süreci yakından takip edebilir.

Günlük hayatta bu destek şu şekilde olabilir:

• Düzenli CI takip muayeneleri
• Yaşa uygun işitme eğitimi
• Gerekirse konuşma terapisi desteği
• Evde anahtar kavramlar aracılığıyla yeni ders konularına hazırlık
• Ebeveynler, okul ve uzmanlar arasında sıkı iletişim

Koklear implant kullanıcıları öncelikle CI merkezleri ve uzman kurumlar tarafından takip edilse de, tedavi durumuna bağlı olarak bir işitme uzmanının da önemli bir rol oynayabileceği durumlar vardır; örneğin, bimodal tedavi, aksesuarlarla ilgili sorular veya teknik yardımcı cihazların günlük hayata pratik olarak entegre edilmesi gibi durumlarda. Ebeveynler ve çocuklar endişelerini ve sorunlarını ne kadar somut bir şekilde tarif ederse, işitme uzmanları da o kadar iyi bir çözüm bulabilir.

Almanya genelindeki işitme cihazı şubelerini ve KBB muayenehanelerini, Ihr-Hoergeraet.de sitesindeki “İşitme Cihazı Uzmanı Arama” veya “KBB Doktoru Arama” bölümlerinde bulabilirsiniz.

Koklear implantlar ve başarılı bir okul hayatı birbiriyle çelişmez: Koklear implantı olan birçok çocuk, cihaz düzgün çalıştığı ve uygun bir işitme ortamı sağlandığı takdirde normal okullarda başarılı bir şekilde öğrenim görür. Öğretmenlerin ve sınıf arkadaşlarının koklear implantı olan çocukların ihtiyaçlarını anlaması ve ciddiye alması da önemlidir.

Çocuğunuzun hangi desteğe ihtiyacı olduğundan emin değilseniz, koklear implant merkezinizle, KBB muayenehanenizle veya işitme konusunda uzmanlaşmış bir danışma merkeziyle görüşün.