Ebeveynler, işitme kaybı olan çocukların işitme yeteneğini nasıl destekleyebilir?
Eğlenceli işitme eğitimi: İyi işitmeyi oyun yoluyla geliştirmek tüm çocuklar için çok faydalıdır. Günlük rutinler, günlük yaşamda eğlenceli bir şekilde işitme eğitimi vermek için son derece uygundur. Buna ek olarak, işitme testleri ve işitme engelli çocuklar için erken müdahale de önemlidir. Böylelikle ebeveynler ve eğitim kurumları, çocukların işitme yeteneklerini her gün geliştirebilirler.
Dünya çapında 34 milyon çocuk, işitme kaybından muzdariptir. İşitme, çocukların dil gelişimi ve bilgi edinimi açısından son derece önemlidir. İşitme engelli çocuklar, çevrelerindeki kişilerin konuşmalarını hiç ya da yeterince duyamadıkları için dili taklit etmekte zorlanırlar; bu da gelişimlerini yavaşlatır. Buna ne yardımcı olur? Ebeveynler çocuklarının işitme durumunu ne kadar erken ve düzenli olarak kontrol ettirirlerse, çocuklarda işitme kaybı o kadar erken tespit edilebilir. Böylece işitme cihazları ve çocuklara uygun egzersizlerle günlük yaşamda bu duruma daha çabuk müdahale edilebilir.
Optimum dil becerilerini geliştirmek için, işitme kaybı olan çocuklara günlük yaşamda oyun temelli işitme eğitimi, çeşitlilik içeren işitme ortamları ve dinlemeye odaklanmak yardımcı olur. Bu, günlük rutinler içinde ideal bir şekilde uygulanabilir. Bu “yanı başından” yapılan eğitim sayesinde ebeveynler, eğitimciler veya öğretmenler, işitme güçlüğü çeken çocukların işitme, dil ve iletişim becerilerini oyun yoluyla geliştirebilirler.
İşitme cihazlarıyla ilgili rutinler
İyi bir işitme ve etkili işitme eğitimi için, işitme engelli çocukların işitme cihazlarını veya koklea implantlarını her gün takmaları çok önemlidir. Bu sırada cihazların rahat ve ağrısız bir şekilde oturması önemlidir, çünkü ancak bu şekilde günlük yaşamda işitme ve oyun yoluyla işitme eğitimi eğlenceli hale gelir. Ebeveynler, “Ling Testi” olarak bilinen test sayesinde işitme cihazlarının kusursuz bir şekilde çalışıp çalışmadığını her gün yeniden kontrol edebilirler. Bunun için, tüm fonemleri (yani “Rasen” ve “Rosen” kelimelerindeki “a” ve “o” gibi anlam ayrımını sağlayan en küçük dil birimlerini) kapsayan altı “Ling sesi”ni seslendirirler. Çocuklar ise bir yandan örneğin el çırparak tepki vermeli, diğer yandan da sesleri tekrarlamalıdır. Bu, her gün için eğlenceli bir sabah işitme egzersizi haline gelebilir.
Ebeveynler, günlük yaşamda çocuklarının işitme yeteneğini nasıl geliştirebilir?
İşitme engelli çocukların işitme becerilerini en iyi şekilde geliştirebilmeleri için, dil ile daha fazla temas halinde olmaları gerekir. Ebeveynler, eğitimciler ve öğretmenler için bu, günlük yaşamda aktif konuşma yoluyla oyun temelli işitme eğitimi anlamına gelir. Örneğin, bu çocuklara sık sık ne yaptıklarını, ne düşündüklerini veya ne hissettiklerini sorarak ya da kendi eylemleriniz ve düşüncelerinizden bahsederek. Ayrıca ayrıntıları anlatmak da yardımcı olur: Yemeğin tadı nasıl, kıyafetler nasıl hissettiriyor, havlayan köpeğin sesi nasıl ve masada kaç tabak var? Daha küçük çocuklarda, bez değiştirmek veya yemek hazırlamak gibi eylem ve faaliyetleri ayrıntılı olarak anlatmak uygun bir yöntemdir. Ayrıca, işitme engelli çocukların dikkatini sürekli olarak gündelik seslere çekebilirsiniz.
Müzik veya sesli kitap dinlemek, şarkı söylemek ya da kitap okumak, çocukların işitme duyusunu günlük yaşamda eğlenceli bir şekilde geliştirir. Şarkılar ve tekerlemeler dikkat becerisini geliştirir ve karmaşık kelimeleri veya cümle yapılarını da eğlenceli bir şekilde öğretir.
Çocukların ve ebeveynlerin birlikte yaşadıkları deneyimleri yazı veya çizimlerle bir günlüğe kaydedip bunlar hakkında konuşabilmeleri de işitme eğitimi açısından yararlı olabilir. Çok dilli aileler, çocuklara günlük yaşamda hem ana dili hem de ülke dilini veya ikinci dili sunmalıdır. Çünkü işitme kısıtlamaları ve işitme cihazı, çok dilliliğin önünde bir engel teşkil etmez.
İşitme engelli çocukların ebeveynleri, çocuklarının dinleme becerilerini nasıl geliştirebilir?
İşitme engelli çocuklar, aktif dinleme yoluyla da işitme becerilerini geliştirebilirler. Günlük rutinler, dinleme becerisini geliştirmek için özellikle uygundur. Ebeveynler, gün boyunca çocuklarına talimatlar verebilir; başlangıçta bunları jestlerle desteklemeden. Çocuk kendinden emin olmadığında jestler devreye girer. Dolayısıyla, “Lütfen ayakkabılarını giy” veya “Lütfen masayı dört küçük tabakla kur” talimatları, birlikte ayakkabı dolabına veya mutfağa gitmeden önce verilir. Talimatların uzunluğu ve karmaşıklığı kademeli olarak artırılabilir; böylece çocukların işitme becerileri oyun yoluyla giderek daha fazla zorlanır ve örneğin “önce”, “sonra” ve “en son” gibi kelimelerle sıralamalar dilsel olarak netleştirilir.
İşitme kaybı olan çocuklar için eğitim: Hangi eğitim kurumu en uygunudur?
Çocuklarda işitme kaybı, devlet veya özel normal anaokullarına kabul için bir engel teşkil etmez. İşitme engelli çocuklara genellikle özel ek eğitim almış öğretmenler atanır. Ancak ebeveynler, engelin ciddiyetine göre çocuklarının özel eğitim destek hizmetleri sunan bir anaokuluna gitmesinin daha uygun olup olmadığını değerlendirmelidir.
Anaokulunda olduğu gibi, okul başlangıcında da ebeveynler işitme kaybı olan çocukları için hangi okul türünü seçeceklerine karar vermelidir. Genel okul sınıflarında özel ek destekten, kaynaştırma sınıflarına ve sadece işitme engelli çocuklar için ayrılmış sınıflara kadar pek çok seçenek mevcuttur. Koşullar uygunsa, başarılı bir okul hayatının önünde hiçbir engel kalmaz.
Önemli olan, işitme engelli çocuklara işitme engeli olmayan çocuklardan farklı davranmamaktır. Zira birçok örneğin de gösterdiği gibi, işitme engelli çocuklar, işitme engeli olmayan çocuklar kadar başarılı olabilir ve bireysel yeteneklerini kullanabilirler. Tutarlı ve düzenli bir eğitim sayesinde, ebeveynler ve eğitim kurumları işitme engelli çocukların işitme becerilerini geliştirmelerine – ve dolayısıyla kendi kaderlerini kendileri belirleyebilecekleri bir hayata – ulaşmalarını sağlar.
Çocuğunuzun işitme sorunuolduğundan mı şüpheleniyorsunuz? Bir işitme testi ve diğer tetkikler bu konuda netlik sağlayacaktır. KBB doktor arama aracımızda, tam da yakınınızda bulunan uygun bir muayenehaneyi bulabilirsiniz.