Bo co się stanie, jeśli te dźwięki nie tylko przeszkadzają, ale wywołują emocje, takie jak złość czy dyskomfort? Dzieci cierpiące na mizofonię często spotykają się z brakiem zrozumienia – ze strony rówieśników, nauczycieli, a nawet własnej rodziny. W tym artykule przybliżamy przyczyny i pierwsze objawy mizofonii u dzieci, omawiamy obciążenie emocjonalne związane z tą dolegliwością oraz przedstawiamy wskazówki dotyczące radzenia sobie w świecie, który dla osób dotkniętych tą dolegliwością jest często zbyt głośny.

Mizofonia, co dosłownie oznacza „nienawiść do dźwięków”, to reakcja neurologiczna, w której określone dźwięki wywołują silne negatywne emocje, takie jak gniew, odraza czy stres. Codzienne odgłosy, takie jak przeżuwanie, połykanie czy stukanie palcami, które dla innych są ledwo zauważalne, znacznie przeszkadzają osobom dotkniętym tym schorzeniem i sprawiają, że słuchanie staje się dla nich nie do zniesienia.

Mizofonia została po raz pierwszy opisana pod koniec lat 90. przez naukowców Pavela i Jastreboffa. Jednak ze względu na rosnącą liczbę osób dotkniętych tym schorzeniem dopiero w ostatnich latach zyskała ona większą uwagę zarówno środowiska naukowego, jak i opinii publicznej. Szczególnie dotknięte tym schorzeniem są przede wszystkim dzieci i młodzież w wieku od 12 do 14 lat.

Mizofonia ma znaczący wpływ przede wszystkim na życie codzienne i relacje społeczne. Początkowo wiele osób dotkniętych tym schorzeniem próbuje unikać dźwięków wywołujących objawy, jednak bez leczenia często prowadzi to do wycofania się z życia społecznego. Naukowcy pracują obecnie nad specjalistycznymi metodami mającymi na celu poprawę diagnostyki, leczenia, a tym samym radzenia sobie z tym schorzeniem.

Objawy mizofonii są bardzo zróżnicowane i niełatwo je rozpoznać. Dlatego szczególnie ważne jest, aby rodzice i osoby z otoczenia dziecka uważnie je obserwowali. Nierzadko mizofonia jest mylona z innymi zaburzeniami zachowania. A przecież wczesna diagnoza ma kluczowe znaczenie dla ułatwienia dziecku codziennego życia poprzez ukierunkowane działania i empatyczne wsparcie.

Do typowych objawów mizofonii u dzieci należą:

• zakrywanie uszu, noszenie słuchawek lub celowe blokowanie źródła hałasu
• Wychodzenie z pomieszczeń lub unikanie sytuacji, w których mogą pojawić się dźwięki wywołujące reakcję
• Podrażnienie, wybuchy gniewu, płacz, złość lub dyskomfort w obecności określonych dźwięków
• konflikty z członkami rodziny lub przyjaciółmi, zwłaszcza z powodu dźwięków wywołujących reakcję
• Przyspieszone tętno, napięcie mięśni, pocenie się lub drżenie w obliczu dźwięków wywołujących reakcję
• Trudności z koncentracją w hałaśliwym otoczeniu, na przykład w szkole
• Unikanie wspólnych posiłków lub określonych potraw ze względu na towarzyszące im odgłosy

Listę tę można dowolnie rozszerzać, jednak stanowi ona wstępny przegląd, na którym można się w razie potrzeby oprzeć.

Przyczyny mizofonii nie zostały do dziś w pełni wyjaśnione, jednak przypuszcza się, że wynika ona z nadwrażliwości połączeń między ośrodkami słuchowymi a emocjonalnymi mózgu. Uważa się również, że czynniki genetyczne lub traumatyczne przeżycia sprzyjają jej wystąpieniu.

Faktem jest, że mizofonia negatywnie wpływa nie tylko na relacje społeczne, ale także na rozwój emocjonalny i szkolny dzieci. Dzieci te często czują się zestresowane, niezrozumiane lub przytłoczone, co z kolei w dłuższej perspektywie negatywnie wpływa na ich samopoczucie i jakość życia.

Czy mimo dotychczasowych, niewystarczających wyników badań istnieją możliwości leczenia mizofonii? Dobra wiadomość brzmi: tak, istnieją.

Dokładny wywiad, a następnie postawienie diagnozy, przeprowadzają lekarze pierwszego kontaktu lub specjaliści, na przykład z zakresu otolaryngologii. Ponieważ nie ma konkretnego lekarstwa na mizofonię, leczenie ma na celu złagodzenie objawów oraz przekazanie strategii radzenia sobie z dźwiękami wywołującymi objawy.

Obejmuje to:

• Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): dzieci uczą się lepiej rozumieć i regulować swoje reakcje na dźwięki wywołujące niepokój. Pomaga w tym restrukturyzacja myśli i uczuć, która zmienia sposób postrzegania tych dźwięków.
• Trening uważności: metody takie jak medytacja, techniki oddechowe i progresywna relaksacja mięśni zmniejszają stres i pomagają dzieciom postrzegać irytujące dźwięki jako mniej intensywne.
• Psychoedukacja: Uświadamianie dziecka i rodziny na temat przyczyn i skutków mizofonii buduje zrozumienie i umożliwia lepsze współżycie.

Również terapia retrainingowa szumu w uszach pozwala osiągnąć już dobre wyniki.

Metoda ta, pierwotnie opracowana przez dr Pawła i dr Margaret Jastreboff, wykorzystuje specjalne aparaty słuchowe, które nieprzerwanie generują przyjemne dźwięki. Towarzyszą jej rozmowy doradcze.

Również stosowanie urządzeń typu „tinnitus noiser” wykazuje potencjał. Urządzenia te emitują delikatny szum, który tłumi odbiór irytujących dźwięków. Pomagają one zwłaszcza w przypadku współistniejących problemów ze słuchem, spychając niepożądane dźwięki na dalszy plan. W codziennych sytuacjach skuteczną opcją jest również stosowanie słuchawek, które pozwalają wyciszyć uciążliwe dźwięki otoczenia.

Pierwszym krokiem w radzeniu sobie z mizofonią jest zrozumienie reakcji na określone dźwięki. Dzieci cierpiące na mizofonię nie są w stanie kontrolować swoich reakcji na określone dźwięki. Pomocne jest uświadomienie im, że ich uczucia i reakcje są uzasadnione, nawet jeśli inni postrzegają te dźwięki jako nieistotne. Należy unikać stwierdzeń typu „Nie przesadzaj” lub „To przecież nie może być aż tak straszne”.

Pomocne jest również zidentyfikowanie dźwięków, które wywołują mizofonię. Wskazówka: prowadzenie dziennika pozwala na dokumentowanie czynników wywołujących i rozpoznawanie wzorców. Dzięki tym wynikom i informacjom można lepiej wyjaśnić sytuację u specjalisty lub w poradni, a także podjąć bardziej ukierunkowane działania łagodzące objawy.

Jeśli spojrzymy na codzienność w szkole, kluczowe znaczenie ma to, aby nauczyciele byli świadomi tej nadwrażliwości. Aby stworzyć spokojniejsze otoczenie, idealnym rozwiązaniem byłoby miejsce na skraju klasy. Również noszenie ochronników słuchu można tu łatwo wdrożyć.

Dzięki naszej wygodnej i bezpłatnej wyszukiwarce mogą Państwo znaleźć lekarzy laryngologów lub protetyków słuchu w swojej okolicy. Chętnie udzielą Państwu informacji na temat aparatów słuchowych, które można stosować w przypadku mizofonii, oraz udzielą wyczerpujących porad dotyczących urządzeń Tinnitus-Noiser i terapii retrainingowej szumów usznych.