Nowoczesne aparaty słuchowe przekształciły się z klasycznych urządzeń wspomagających w wydajne cyfrowe narzędzia, które otwierają zupełnie nowe możliwości w zakresie komunikacji, bezpieczeństwa i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym w podeszłym wieku. W tym artykule dowiesz się, dlaczego nowoczesne aparaty słuchowe stają się coraz ważniejsze dla zdrowego starzenia się, jakie możliwości oferują obecnie sztuczna inteligencja, czujniki i łączność sieciowa oraz jakich zmian możemy się spodziewać do 2030 roku.

Zdrowe starzenie się oznacza jak najdłuższe zachowanie sprawności fizycznej i umysłowej. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zalicza zatem słuch do tzw. zdolności wewnętrznych człowieka. Oprócz zmysłów obejmują one również aktywność fizyczną, witalność, funkcje poznawcze oraz dobre samopoczucie psychiczne. Ubytek słuchu może wpływać na kilka z tych aspektów, na przykład gdy

• rozmowy wymagają większej koncentracji,
• trudniej jest dostrzec akustyczne sygnały ostrzegawcze lub
• aktywności społeczne stają się coraz bardziej męczące.

Różne badania pokazują, jak ściśle słuch i inne obszary zdrowego starzenia się są ze sobą powiązane. W badaniu przeprowadzonym przez Lin i Ferrucci (2012) już utrata słuchu wynosząca 25 decybeli wiązała się z prawie trzykrotnym wzrostem prawdopodobieństwa upadku w ciągu ostatniego roku. Wraz z każdym kolejnym spadkiem słuchu o 10 decybeli prawdopodobieństwo to wzrastało statystycznie o około 1,4 razy. Randomizowana analiza badania ACHIEVE wykazała ponadto, że profesjonalnie przeprowadzona interwencja słuchowa zmniejszyła liczbę upadków w ciągu trzech lat o 27 procent.

Oto przykład z życia codziennego:

Wyobraź sobie, że idziesz przez ruchliwe centrum miasta. Z tyłu zbliża się rower, jednocześnie ludzie obok ciebie rozmawiają, a na najbliższym skrzyżowaniu rozlega się sygnał dźwiękowy. Dobre słyszenie przestrzenne pomaga w przypisaniu dźwięków do ich kierunku i lepszej ocenie otoczenia. Jeśli jednak zdolność słyszenia jest osłabiona, mózgowi brakuje ważnych informacji akustycznych. Trudniej jest zlokalizować dźwięki w przestrzeni, mowa gorzej wyróżnia się na tle otoczenia, a mózg musi włożyć więcej wysiłku, aby uzupełnić luki w tym, co słyszy. Dodatkowy wysiłek słuchowy może prowadzić do spadku uwagi lub jej nadmiernego skupienia.

Nowoczesne aparaty słuchowe są dostosowane do tych wyzwań. Wspomagają one rozumienie mowy, przetwarzają dźwięki z różnych kierunków, redukują przeszkadzające odgłosy tła i potrafią analizować sytuacje akustyczne w czasie rzeczywistym. W ten sposób pomagają one ponownie lepiej odbierać ważne sygnały i ułatwiają codzienne funkcjonowanie.

Nowoczesne aparaty słuchowe przetwarzają dźwięk w znacznie bardziej zróżnicowany sposób niż urządzenia poprzednich generacji. Kilka mikrofonów rejestruje otoczenie akustyczne, a procesory analizują sygnały w ciągu kilku milisekund i dostosowują przetwarzanie do danej sytuacji słuchowej. W zależności od wyposażenia dostępne są również czujniki ruchu lub połączenia bezprzewodowe ze smartfonem lub telewizorem.

W ten sposób klasyczny wzmacniacz przekształcił się w połączony z siecią system cyfrowy, który analizuje sytuacje słuchowe i łączy ze sobą różne funkcje. To, które z tych technologii są dla Państwa szczególnie istotne w codziennym życiu, zależy od stopnia ubytku słuchu, indywidualnych sytuacji słuchowych oraz profesjonalnego dopasowania aparatu.

Kolejny etap rozwoju nowoczesnych aparatów słuchowych wynika przede wszystkim z połączenia różnych technologii. Informacje akustyczne, dane dotyczące ruchu oraz połączenia cyfrowe mogą być przetwarzane bezpośrednio w uchu. Niektóre z tych funkcji zostały już dokładnie zbadane, inne znajdują się jeszcze we wczesnej fazie rozwoju i muszą dopiero udowodnić swoją niezawodność w codziennym użytkowaniu.

Przetwarzanie
dźwiękuwspomagane sztuczną inteligencją Sieci neuronowe potrafią analizować sytuacje słuchowe na podstawie wyuczonych wzorców i odróżniać mowę od innych dźwięków. Dzięki temu przetwarzanie dźwięku ma pozostać bardziej stabilne, zwłaszcza w zmiennych lub złożonych środowiskach. W badaniu codziennym z udziałem 40 doświadczonych użytkowników aparatów słuchowych poziom zadowolenia z jakości dźwięku przy redukcji szumów opartej na sieciach neuronowych głębokich (DNN) pozostawał bardziej stały przy różnych poziomach hałasu.

Czujniki upadku i funkcje
awaryjneCzujniki przyspieszenia potrafią analizować wzorce ruchu i rozpoznawać potencjalny upadek. W zależności od wyposażenia można następnie za pośrednictwem podłączonego smartfona wysłać wiadomość wraz z lokalizacją do zapisanych kontaktów. W warunkach laboratoryjnych odpowiednie systemy osiągały bardzo wysokie wskaźniki wykrywalności. Jednak w przypadku codziennego użytkowania brakuje jak dotąd szeroko zakrojonych badań, dlatego funkcja ta nie zastępuje (jeszcze) domowego systemu alarmowego w przypadku podwyższonego ryzyka upadku.

Monitorowanie zdrowia i aktywności
Czujniki umieszczone w uchu już dziś rejestrują ruchy i aktywność. Badania dotyczące zliczania kroków wykazały ogólną dokładność na poziomie 84 procent, a w przypadku chodzenia – rozpoznawalność kroków wynoszącą 95 procent. Natomiast w przypadku funkcji takich jak pomiar tętna lub rejestracja innych parametrów życiowych wyniki badań są nadal ograniczone.

Bluetooth LE Audioi Auracast™ Broadcast-Audio: jaka jest różnica?
Bluetooth LE Audio to nadrzędna technologia służąca do transmisji dźwięku za pośrednictwem Bluetooth Low Energy. Smartfon przesyła np. rozmowę telefoniczną do kompatybilnych aparatów słuchowych. Auracast™ Broadcast-Audio to rozbudowana funkcja transmisji. Nadajnik wysyła dźwięk do dowolnej liczby kompatybilnych odbiorników znajdujących się w zasięgu. Uczestnicy słyszą treść wykładu bezpośrednio przez swoje aparaty słuchowe lub słuchawki.

Dodatkowe czujniki przy uchu
Do obszarów rozwoju do 2030 roku należy również rejestrowanie dodatkowych danych dotyczących zdrowia. Niektóre modele są już wyposażone w czujniki optyczne mierzące tętno i aktywność. Natomiast rejestrowanie aktywności mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na uchu znajduje się nadal w fazie badań. W ten sposób rośnie potencjał techniczny aparatów słuchowych, podczas gdy wnioski medyczne oparte na takich danych nadal wymagają rzetelnej weryfikacji.

Do 2030 roku rozwiązania w zakresie aparatów słuchowych powinny jeszcze silniej połączyć się z technologiami cyfrowymi i połączonymi z siecią aplikacjami codziennego użytku. Sieci neuronowe będą prawdopodobnie stosowane w większej liczbie aparatów słuchowych niż ma to miejsce obecnie, podczas gdy technologia Auracast™ będzie coraz częściej pojawiać się w przestrzeniach publicznych.

Jednocześnie zakłada się, że granice między klasycznymi aparatami słuchowymi a tak zwanymi „hearables” będą się coraz bardziej zacierać. Przede wszystkim zmieni się sposób, w jaki aparaty słuchowe staną się naturalnym elementem osobistej opieki zdrowotnej i codziennego życia. Dane dotyczące użytkowania mogą dostarczyć protetykowi słuchu wskazówek dotyczących tego, w jakich sytuacjach słuchowych potrzebne jest wsparcie oraz jak długo aparaty słuchowe są używane każdego dnia. Dzięki temu na znaczeniu zyskują również regularne wizyty kontrolne u protetyka słuchu, ponieważ dopasowanie aparatów może w większym stopniu opierać się na konkretnych doświadczeniach z życia codziennego.

Jednocześnie kluczowym zadaniem pozostaje dotarcie do większej liczby osób na wczesnym etapie. W badaniu zdrowotnym Gutenberg 47,4 procent badanych osób spełniało audiometryczne kryteria kwalifikujące do obustronnego zaopatrzenia w aparaty słuchowe, jednak tylko 7,7 procent faktycznie je posiadało. Dlatego też dla programu „Healthy Aging 2030” równie ważne jest koordynowanie wczesnych badań słuchu, dostępu do aparatów słuchowych oraz profesjonalnego wsparcia przez wiele lat.

Przyjrzyjmy się możliwemu scenariuszowi z życia codziennego:

Rano jedziesz pociągiem do miasta i odbierasz komunikat na peronie za pośrednictwem Auracast bezpośrednio w swoich aparatach słuchowych. W kawiarni aparaty automatycznie dostosowują przetwarzanie dźwięku do zmieniającego się tła akustycznego i pomagają Ci śledzić rozmowę z rozmówcą pomimo głosów i brzęku naczyń. Później bierzesz udział w wideokonferencji i przesyłasz dźwięk bezpośrednio do obu uszu. Twoje aparaty słuchowe rejestrują czas użytkowania oraz różne środowiska akustyczne, dzięki czemu informacje te mogą zostać uwzględnione podczas kolejnej wizyty u protetyka słuchu w celu dostosowania aparatów.

Również w 2030 roku profesjonalne dopasowanie aparatów słuchowych będzie miało kluczowe znaczenie. Indywidualne dopasowanie, badania słuchu i regularne kontrole pozostają ważnymi elementami. Podkreślają to również opublikowane w 2024 r. amerykańskie wytyczne „Clinical Practice Guideline: Age-Related Hearing Loss” dotyczące utraty słuchu związanej z wiekiem.

Jeśli chcą Państwo sprawdzić swoje aparaty słuchowe, dokonać ich ponownego dopasowania lub uzyskać porady dotyczące nowoczesnych funkcji, mogą Państwo skorzystać z naszej bezpłatnej wyszukiwarki audiologów, aby znaleźć audiologa w swojej okolicy.