Co warto wiedzieć o utracie słuchu związanej z wiekiem

Rozpoznawanie i leczenie utraty słuchu związanej z wiekiem

Od około 50. roku życia nasze uszy zaczynają tracić słuch, zazwyczaj w sposób stopniowy. Co warto wiedzieć o utracie słuchu związanej z wiekiem i dlaczego zdolność koncentracji może mieć wpływ na słyszenie.

Wraz z wiekiem słuch często słabnie. Mniej więcej od 50. roku życia sprawność słuchu w obu uszach może ulec pogorszeniu. Jedną z przyczyn tego rodzaju utraty słuchu związanej z wiekiem (presbyakuzja) są oznaki zużycia komórek rzęsatych w uchu wewnętrznym oraz uszkodzenia spowodowane narażeniem na hałas. Proces starzenia się może również wpływać na nerw słuchowy i ośrodek słuchowy.

Konsekwencje niezauważonego niedosłuchu związanego z wiekiem

Utrata słuchu związana z wiekiem może postępować niezauważalnie przez wiele lat. Ma to poważne konsekwencje dla osób dotkniętych tym problemem, ich otoczenia społecznego oraz całego systemu opieki zdrowotnej.

• Izolacja społeczna: osoby z problemami ze słuchem są bardziej narażone na samotność.

• Pogorszenie funkcji poznawczych: W ostatnim czasie wiele badań poświęcono związkowi między nieleczonym ubytkiem słuchu a pogorszeniem funkcji poznawczych, w szczególności percepcji, uwagi, pamięci, a także zdolności uczenia się i rozwiązywania problemów. Dużym zainteresowaniem na całym świecie cieszył się raport międzynarodowej komisji czasopisma „Lancet”, która badała potencjalny wpływ nieleczonego niedosłuchu w średnim wieku na późniejsze ryzyko wystąpienia demencji (Livingston i in. 2020). Badanie nie wykazało jednak związku przyczynowo-skutkowego.

• Zaburzenia zmysłu równowagi: Jeśli w podeszłym wieku niedosłuch pozostaje nieleczony, często dochodzi do zaburzeń zmysłu równowagi.

• Większe ryzyko wypadków: osoby dotknięte tą dolegliwością mają większe trudności z orientacją przestrzenną i są bardziej narażone na upadki i urazy.

• Niepewność w życiu codziennym: poczucie bezpieczeństwa jest osłabione. Osoby niedosłyszące, które korzystają z aparatów słuchowych, według własnych opinii poruszają się po drogach pewniej niż osoby niedosłyszące niekorzystające z aparatów słuchowych (EuroTrak Germany 2022).

• Wysokie koszty społeczne związane z nieleczonym ubytkiem słuchu: ze względu na wpływ na jakość życia i wydajność osób dotkniętych tym problemem nieleczony ubytek słuchu generuje tylko w Niemczech koszty rzędu około 39 milionów euro rocznie (Shield: Hearing Loss – Numbers and Costs. Ocena społecznych i ekonomicznych kosztów upośledzenia słuchu. Uniwersytet Brunel, Londyn, 2019).

Wczesna diagnoza i zaopatrzenie w aparaty słuchowe

Wczesna diagnoza i terapia mają kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia. Osoby z ubytkiem słuchu w średnim wieku szybko przyzwyczajają się bowiem do nowych aparatów słuchowych. Ich uszy i mózg nie straciły jeszcze umiejętności słyszenia i potrafią elastycznie dostosować się do aparatów słuchowych. Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku osób powyżej 70. roku życia. Często starsi pacjenci oraz osoby, które od dłuższego czasu słabo słyszą, praktycznie „wyuczyły się” normalnego słyszenia. Wówczas przyzwyczajenie się do aparatów słuchowych jest zazwyczaj trudniejsze i aby terapia zakończyła się sukcesem, potrzeba więcej cierpliwości i wytrwałości, ponieważ mózg musi najpierw powoli przyzwyczaić się do nowego rozwiązania słuchowego.

Regularne badania słuchu

Najpóźniej od 50. roku życia należy regularnie, tj. co najmniej co dwa lata, badać swój słuch. Badania słuchu można wykonać u laryngologa lub protetyka słuchu w pobliżu. Również Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca przeprowadzanie badań słuchu oraz wczesne leczenie ubytków słuchu u osób starszych w celu zapobiegania pogorszeniu funkcji poznawczych w podeszłym wieku. Niemieckie Stowarzyszenie Zawodowe Lekarzy Otolaryngologów (BVHNO) oraz Federalne Stowarzyszenie Przemysłu Aparatów Słuchowych (BVHI) wspólnie apelują o wprowadzenie badań przesiewowych słuchu przeprowadzanych przez specjalistę laryngologa od 50. roku życia, których koszty dla osób ubezpieczonych w ramach ubezpieczenia publicznego pokrywałyby kasy chorych.

Zdolność koncentracji wpływa na słyszenie

Wraz z wiekiem pogarsza się nie tylko słuch, ale także zdolność koncentracji. Naukowcy z Instytutu Maxa Plancka w Lipsku wykazali, że starszym uczestnikom badań trudniej jest utrzymać stałą koncentrację w obecności hałasów otoczenia oraz w trudnych warunkach akustycznych i skupić się na tym, co istotne. Byli oni również bardziej podatni niż osoby młodsze na rozpraszanie uwagi przez bodźce wizualne. Wniosek naukowców: im jesteśmy starsi, tym słuchanie staje się bardziej męczące. Pomocne mogą być tutaj ćwiczenia koncentracji.

Wskazówki dotyczące ćwiczeń poprawiających koncentrację

Oto jak bez wysiłku poprawić swoją zdolność koncentracji:

1. Wykonuj ćwiczenia, które sprawiają Ci przyjemność.
2. Przeplataj ćwiczenia umysłowe ćwiczeniami ruchowymi, które znasz na przykład z zajęć sportowych.
3. Graj w gry towarzyskie z rodziną lub w stałych grupach.
4. Lepiej wykonywać kilka krótkich ćwiczeń koncentracyjnych niż jedno długie.

Nasze testy słuchu online pozwolą Ci zorientować się, w jakim stanie jest Twój słuch. Po prostu je wypróbuj – to zajmie tylko kilka minut.