Badania przesiewowe słuchu od 50. roku życia – profilaktyka zaburzeń słuchu to nic trudnego

Wiele osób starszych nie dba o swój słuch na czas i stopniowo traci słuch, mimo że dostęp doaparatów słuchowychw Niemczech jest bardzo dobry. Pomóc w tym może badanie przesiewowe słuchu w formie kwestionariusza dla osób powyżej 50. roku życia. Dwóch ekspertów wyjaśnia, jak to działa.

W skrócie

  • Czym jest badanie przesiewowe słuchu dla osób powyżej 50. roku życia?
  • Lepszy stan słuchu pozwala zaoszczędzić wiele kosztów w naszym systemie opieki zdrowotnej
  • Osoby, które w starszym wieku dobrze słyszą, chronią się przed chorobami i dolegliwościami
  • Lekarze laryngolodzy apelują: regularne wypełnianie kwestionariusza dotyczącego słuchu od 50. roku życia jako świadczenie profilaktyczne w ramach ubezpieczenia zdrowotnego

Czym jest badanie przesiewowe słuchu za pomocą kwestionariusza dla osób powyżej 50. roku życia?

 

PD dr Jan Löhler, dyrektor Naukowego Instytutu Stosowanej Otolaryngologii (WIAHNO): To badanie przesiewowe słuchu to krótki kwestionariusz, który opracowaliśmy i oceniliśmy w naszym instytucie otolaryngologicznym. Składa się on z sześciu prostych pytań, na które pacjenci mogą odpowiedzieć u swojego lekarza rodzinnego lub u dowolnego innego lekarza. Gabinety lekarskie oceniają odpowiedzi według ustalonych standardów i od razu wiedzą: ten pacjent słabo słyszy i musi zostać zbadany przez specjalistę. Albo stwierdzają, że zdolność słyszenia jest jeszcze w normie jak na wiek pacjenta, ale należy to obserwować i w przyszłym roku ponownie przeprowadzić test słuchu za pomocą kwestionariusza. Nasza zdolność słyszenia bowiem często pogarsza się stopniowo od 50. roku życia, a później znacznie bardziej. Kto chce dobrze słyszeć w wieku 70 lat, musi podjąć działania już w wieku 50 lat.

Co ma wspólnego to badanie słuchu z katalogiem świadczeń kas chorych?

Dr Stefan Zimmer, prezes zarządu Federalnego Stowarzyszenia Przemysłu Aparatów Słuchowych (BVHI):Badania, takie jak te przeprowadzone przez Hélène Amievę i komisję czasopisma „The Lancet”, wskazują na związek między nieleczonym ubytkiem słuchu a wyższym ryzykiem zachorowania w podeszłym wieku na chorobę Alzheimera, demencję lub depresję. Osoby, które w porę rozpoznają u siebie niedosłuch i zastosują aparat słuchowy, mogą w pewnych okolicznościach zmniejszyć to ryzyko. Dlatego osoby powyżej 50. roku życia powinny zwrócić uwagę na wczesną diagnozę i leczenie niedosłuchu. Sprawdzony naukowo kwestionariusz do badań przesiewowych słuchu dla osób powyżej 50. roku życia jest dostępny bezpłatnie dla wszystkich. Nawiasem mówiąc, jest on również dostępny online pod adresem www.mini-audio-test.de.

Kto mógłby lepiej przeprowadzić i ocenić to wstępne badanie słuchu dla osób powyżej 50. roku życia na miejscu niż lekarze, tacy jak lekarz rodzinny, interniści, urolodzy, ginekolodzy czy laryngolodzy, którzy na bieżąco leczą swoich pacjentów i cieszą się ich zaufaniem? Oczywiście dla lekarzy taka usługa doradcza i zdrowotna musi być również rozliczalna. Dlatego też BVHI wraz z WIAHNO i Niemieckim Stowarzyszeniem Zawodowym Lekarzy Otolaryngologów (BVHNO) domaga się włączenia tego badania przesiewowego słuchu dla osób powyżej 50. roku życia do katalogu świadczeń ustawowych kas chorych. Wówczas lekarze będą mogli w prosty sposób i regularnie przeprowadzać ten kwestionariusz dotyczący słuchu – podobnie jak badania profilaktyczne w kierunku raka – oraz natychmiast go oceniać. Kwestionariusz przesiewowy wypełniany pod nadzorem lekarza stanie się w ten sposób ważnym krokiem w kierunku lepszego zdrowia słuchu, a tym samym lepszej jakości życia w starszym wieku.

Następujące po nim szczegółowe badanie słuchu jest zresztą już bezpłatną usługą refundowaną przez kasę chorych, z której każdy może skorzystać u wybranego przez siebie lekarza laryngologa.

Osoby powyżej 50. roku życia, które nigdy nie poddały się badaniu słuchu: jedna czwarta starszych Niemców nie dba o swój słuch!

W reprezentatywnej ankiecie przeprowadzonej przez instytut badań rynkowych Civey Federalne Stowarzyszenie Przemysłu Aparatów Słuchowych (BVHI) zbadało, jak bardzo ludzie dbają o swój słuch. Wyniki pokazują, że jedna czwarta Niemców w wieku powyżej 50 lat nigdy nie poddała się badaniu słuchu. U 21 procent respondentów powyżej 50. roku życia ostatnie badanie słuchu miało miejsce ponad pięć lat temu.

Problem polega na tym, że utrata słuchu związana z wiekiem, pojawiająca się mniej więcej od 50. roku życia, często zaczyna się stopniowo i przez długi czas może pozostawać niezauważona. Osoby dotknięte tym problemem coraz bardziej tracą słuch i rozumieją rozmowy jedynie fragmentarycznie. Zwiększają głośność telewizora, mówią głośniej i godzą się z tym, że niektórych rzeczy po prostu nie słyszą. Wiele osób jest gotowych podjąć działania dopiero wtedy, gdy nie da się już dłużej ukrywać utraty słuchu przed otoczeniem. Jednak w tym momencie może ona być już tak zaawansowana, że przyzwyczajenie się do aparatu słuchowego staje się trudniejsze. Osoby dotknięte tym problemem częściowo „odzwyczaiły się” już od normalnego słyszenia, ponieważ nasz mózg zapomina tego, czego nie wymaga się od niego na bieżąco i czego nie trenuje. Pacjenci ci muszą najpierw ponownie przyzwyczaić się do dobrego słyszenia i poprzez ćwiczenia nauczyć się słyszeć za pomocą nowo dopasowanych aparatów słuchowych.

Jak długo trwało opracowanie kwestionariusza do badań przesiewowych słuchu?

 

Jan Löhler:We współpracy z naukowcami i doktorantami opracowaliśmy ten kwestionariusz służący do oceny sprawności słuchowej w wyniku wieloletniej pracy. W trakcie tego procesu pytania takie jak „Słabo słyszę śpiew ptaków lub cykanie świerszczy” były stopniowo optymalizowane. Ostatecznie pozostało sześć prostych pytań, w których pacjenci muszą jedynie zaznaczyć „zgadza się”, „zgadza się częściowo” lub „nie zgadza się”. Dokładnie sprawdziliśmy, czy analiza wyników działa prawidłowo. Wskazuje ona, kiedy konieczne jest wykonanie badania słuchu; mianowicie wtedy, gdy zgodnie z kwestionariuszem u pacjenta z dużym prawdopodobieństwem występuje już znaczny ubytek słuchu, który bezwzględnie wymaga leczenia.

Poprzez mini-test słuchowy chcemy przyczynić się do poprawy zdrowia słuchu w podeszłym wieku, a tym samym do jeszcze lepszej opieki nad osobami z ubytkiem słuchu. Należy zapobiegać sytuacji, w której ludzie nie mogą już uczestniczyć w życiu społecznym z powodu utraty słuchu.

Jakie koszty wiążą się z nieleczonym ubytkiem słuchu?

 

Stefan Zimmer:Badania, takie jak te przeprowadzone przez renomowaną komisję czasopisma „Lancet”, wskazują na znacznie wyższe ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera i demencję, jeśli ubytek słuchu w średnim wieku pozostaje nieleczony. To z kolei może pociągać za sobą wysokie koszty związane z opieką nad osobami starszymi.

Koszty związane z nieleczonym ubytkiem słuchu wynoszą 39 miliardów euro rocznie w samych tylko Niemczech (źródło: Hearing Loss – Numbers and Costs 2019)! Oznacza to, że rocznie można by zaoszczędzić 10 300 euro na każdej osobie z ubytkiem słuchu, która nie jest objęta odpowiednią opieką. Nieleczony ubytek słuchu znacznie obniża jakość życia osób starszych. Seniorzy z ubytkiem słuchu częściej ulegają upadkom, mają bardzo ograniczone możliwości komunikacji z otoczeniem i często popadają w izolację.

Dzięki badaniu przesiewowemu słuchu opartemu na kwestionariuszu dla osób powyżej 50. roku życia, stanowiącemu świadczenie profilaktyczne w ramach ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, osoby z ubytkiem słuchu mogą zostać wcześnie zdiagnozowane przez lekarza i otrzymać odpowiednie wsparcie protetyczne. Tym niewielkim nakładom i bardzo niskim kosztom przeciwstawia się wspomniany powyżej ogromny potencjał oszczędności.

Dzięki badaniu przesiewowemu słuchu opartemu na kwestionariuszu dla osób powyżej 50. roku życia, stanowiącemu świadczenie profilaktyczne w ramach ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego, osoby z ubytkiem słuchu mogą zostać wcześnie zdiagnozowane przez lekarza i otrzymać odpowiednie aparaty słuchowe. Temu niewielkiemu nakładowi pracy i bardzo niskim kosztom przeciwstawiają się wspomniane powyżej ogromne możliwości oszczędności.