Ból ucha należy do najczęstszych dolegliwości, z którymi zarówno dzieci, jak i dorośli zgłaszają się do lekarza rodzinnego lub laryngologa. Może pojawić się nagle lub rozwijać się stopniowo, występować jednostronnie lub obustronnie, a odczuwany jest jako tępy, kłujący lub pulsujący. Przyczyny bólu ucha są różnorodne – od zwykłych infekcji po poważne schorzenia. Oto najczęstsze czynniki wywołujące ból ucha:

Ból ucha występuje szczególnie często w związku z chorobami układu oddechowego. W przypadku przeziębienia infekcja może rozprzestrzenić się do ucha poprzez połączenie między gardłem a uchem środkowym – tzw. trąbkę Eustachiusza. W uchu może gromadzić się płyn, powodując bolesne zapalenie ucha środkowego (otitis media). Schorzenie to występuje bardzo często, zwłaszcza u dzieci, i często towarzyszy mu gorączka, osłabienie, pogorszenie słuchu oraz uczucie ucisku w uchu.

Również zapalenie przewodu słuchowego (otitis externa), często wywołane przez bakterie lub grzyby po kąpieli lub nadmiernej higienie uszu, może powodować silny ból, zwłaszcza podczas żucia lub dotykania ucha.

Zmiany ciśnienia powietrza, które mogą wystąpić podczas lotu samolotem, nurkowania, a nawet jazdy szybkobieżną windą, obciążają ucho środkowe. Jeśli wyrównanie ciśnienia za pomocą trąbki słuchowej nie przebiega prawidłowo, na przykład z powodu zatkanego nosa, w uchu środkowym powstaje podciśnienie lub nadciśnienie. Skutkiem tego jest nieprzyjemne uczucie ucisku, a nawet ból. Tak zwana barotrauma występuje szczególnie często u dzieci z katarem.

Szczególnie małe dzieci mają tendencję do wkładania do przewodu słuchowego drobnych przedmiotów, takich jak koraliki lub elementy zabawek. Również woda pozostała w uchu po prysznicu lub pływaniu może podrażniać przewód słuchowy i prowadzić do stanów zapalnych. W obu przypadkach może pojawić się uczucie ucisku, ból, a nawet pogorszenie słuchu. Ważne: Nigdy nie należy próbować samodzielnie usuwać ciała obcego za pomocą patyczków kosmetycznych ani ostrych przedmiotów.

Ból ucha nie zawsze musi pochodzić z samego ucha. Ze względu na ścisłe powiązania anatomiczne między stawem skroniowo-żuchwowym, uzębieniem a uchem często dochodzi do bólu promieniującego. Dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego (CMD), czyli nieprawidłowe funkcjonowanie tego stawu, może zatem powodować ból ucha w takim samym stopniu, jak zapalenie korzenia zęba lub nieprawidłowe obciążenie podczas żucia i zgrzytania zębami.

Również podrażnienia skóry na małżowinie usznej lub w przewodzie słuchowym mogą być przyczyną bólu ucha. Alergie, kontaktowe zapalenie skóry (np. wywołane niklem zawartym w kolczykach), atopowe zapalenie skóry lub łojotokowe zapalenie skóry mogą prowadzić do zaczerwienień, swędzenia, łuszczenia się skóry i stanów zapalnych. Szczególnie podatna jest wrażliwa skóra przewodu słuchowego.

Dość rzadką, ale poważną przyczyną jest zakażenie wirusami opryszczki w okolicy ucha. Tak zwany zespół Ramsaya-Hunta jest wywoływany przez wirusa varicella-zoster (sprawcę ospy wietrznej), który może również powodować półpasiec (herpes zoster). Typowymi objawami są silny ból ucha, pęcherzyki na uchu lub w przewodzie słuchowym, a także porażenie nerwu twarzowego. W takiej sytuacji konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna, aby zapobiec powikłaniom.

Nie każdy ból ucha stanowi powód do niepokoju. Istnieją jednak sygnały ostrzegawcze, w przypadku których należy bezwzględnie zgłosić się do lekarza:

Szczególnie w przypadku małych dzieci i niemowląt obowiązuje zasada: lepiej pójść do lekarza raz za wcześnie niż za późno. Tutaj znajdziesz laryngologa w swojej okolicy.

Wraz z nadejściem jesieni nadchodzi pora przeziębień. Zwłaszcza dzieci powinny chronić uszy przed zimnem i wilgocią, aby nie doszło do zapalenia ucha środkowego. Tutaj dowiesz się, jak Ty i Twoja rodzina możecie zachować zdrowie w zimnych porach roku.