Wyobraź sobie, że siedzisz przy kolacji z rodziną. Rozmowa toczy się, wszyscy się śmieją, ale rozumiesz tylko połowę. Tak bardzo skupiasz się na słuchaniu, że ledwo nadążasz z myślami. To, co na pierwszy rzut oka wydaje się niegroźne, może mieć większy związek z Państwa zdrowiem słuchu, niż wielu sądzi. W tym kontekście istotne znaczenie ma pojęcie, które w profilaktyce zyskuje coraz większą uwagę: brainspan.

Brainspan opisuje zakres zdrowia umysłowego. Nie chodzi więc tylko o to, jak długo żyjemy, ale o to, jak długo pozostajemy sprawni umysłowo, skoncentrowani i odporni na stres. Brainspan to zatem coś więcej niż długość życia – chodzi raczej o jakość funkcji poznawczych. Wielu nie zdaje sobie sprawy, że słuch odgrywa w tym kluczową rolę. Zdrowie słuchu jest niedocenianym czynnikiem długowieczności, ponieważ wspiera koncentrację, witalność umysłową i odporność poznawczą. Kto wcześnie zadba o swój słuch, inwestuje bezpośrednio w swój „brainspan”.

Kiedy słuch słabnie, mózg pracuje na pełnych obrotach. Stara się uzupełnić brakujące lub zniekształcone informacje dźwiękowe. Proces ten wymaga energii i uwagi. Zasoby, które w rzeczywistości są potrzebne do myślenia, zapamiętywania i koncentracji, są zamiast tego kierowane do przetwarzania mowy. Efekt ten nazywa się rezerwą poznawczą: mózg posiada swego rodzaju bufor chroniący przed pogorszeniem funkcji umysłowych, jednak utrata słuchu szybciej go wyczerpuje. W dłuższej perspektywie może to osłabić odporność neuronową.

Badania wskazują, że istnieje związek między utratą słuchu a sprawnością umysłową. Nie oznacza to jednak, że utrata słuchu automatycznie prowadzi do pogorszenia funkcji poznawczych. Może ona jednak zwiększać ryzyko, ponieważ mózg musi nieustannie wkładać więcej wysiłku w prawidłową identyfikację mowy i dźwięków.

Badanie ACHIEVE pokazuje, jak ważne może być wczesne zapobieganie. Potwierdza ono, że u osób z podwyższonym ryzykiem wczesne zastosowanie aparatów słuchowych pozwoliło spowolnić pogorszenie funkcji poznawczych o około 48 procent. Dobrze zadbany słuch odciąża bowiem mózg, poprawia przetwarzanie sygnałów i wspiera sieci neuronowe. Kto lepiej słyszy, ten stwarza również lepsze warunki do myślenia.

Sami możecie zrobić sporo, aby zadbać o zdrowie słuchu, a tym samym wspierać swoją sprawność umysłową. Poniższe strategie wzmacniają zarówno mózg, jak i słuch:

• Regularne badania słuchu i wczesna interwencja: Należy regularnie badać słuch od pierwszego roku życia. Według badania słuchu EuroTrak Deutschland 2025 ponad jedna trzecia ankietowanych nigdy nie poddała się badaniu słuchu. Obowiązuje zasada: im wcześniej wykryje się ubytek słuchu i podejmie odpowiednie działania, tym lepiej dla mózgu.
• Aktywny trening słuchu: Słuch można trenować. Ukierunkowane ćwiczenia wspomagają przetwarzanie dźwięków i wzmacniają ośrodek słuchowy w mózgu.
• Ruch: Regularna aktywność fizyczna poprawia krążenie krwi, również w uchu wewnętrznym i mózgu. Wspiera to regenerację neuronów i chroni komórki słuchowe.
• Sen: Dobry sen jest niezbędny do utrwalenia pamięci i regeneracji mózgu. Badanie EuroTrak 2025 pokazuje, że 69 procent użytkowników aparatów słuchowych jest zadowolonych z jakości swojego snu, w porównaniu z zaledwie 44 procentami osób z ubytkiem słuchu, które nie korzystają z aparatów.
• Dieta bogata w kwasy omega-3: Kwasy tłuszczowe omega-3, występujące np. w łososiu, orzechach włoskich lub siemieniu lnianym, wspomagają zdrowie naczyń krwionośnych i układu nerwowego, a tym samym poprawiają ukrwienie ucha wewnętrznego i mózgu.

Słuch nie jest narządem biernym, ponieważ można go ćwiczyć. Trening słuchu aktywuje ośrodek słuchowy w mózgu i poprawia zdolność rozumienia mowy w trudnych sytuacjach. Te cztery ćwiczenia można z łatwością włączyć do codziennego życia:

• Aktywne słuchanie: Słuchajcie świadomie podcastów lub audiobooków, bez rozpraszania uwagi. Starajcie się zapamiętać szczegóły, a następnie je powtórzyć.
• Rozpoznawanie dźwięków: Zamknij oczy i nazwij wszystkie dźwięki w swoim otoczeniu. To wyostrza uwagę słuchową.
• Słuchanie muzyki i śpiewanie: Śpiewanie wspomaga przetwarzanie mowy i trenuje mózg w precyzyjnym rozróżnianiu dźwięków.
• Rozmowy w hałasie: świadomie ćwicz śledzenie rozmów w ruchliwym otoczeniu, na przykład w kawiarni. Wzmacnia to zdolność filtrowania dźwięków przez słuch.

Ważne: Trening słuchu nie zastępuje profesjonalnego dopasowania aparatów słuchowych, ale może stanowić jego sensowne uzupełnienie.

Nowoczesne aparaty słuchowe przetwarzają dźwięk cyfrowo, filtrują szumy i w ten sposób znacznie odciążają mózg. Efekt: mniejszy wysiłek poznawczy podczas słuchania i większa zdolność do myślenia.

Według badania słuchu EuroTrak Deutschland 2025 97 procent użytkowników aparatów słuchowych zgłasza wyższą jakość życia. 53 procent twierdzi, że aparaty słuchowe regularnie poprawiają ich jakość życia.

Protetycy słuchu przeprowadzają kompleksowe badania słuchu, udzielają indywidualnych porad i dostosowują aparaty słuchowe tak, aby jak najlepiej odpowiadały konkretnej sytuacji słuchowej pacjenta. Precyzyjne regulacje, regularne kontrole oraz porady dotyczące treningu słuchowego również stanowią część profesjonalnej obsługi.

Zwróć uwagę na następujące objawy, które mogą wskazywać na ubytek słuchu:

• Często proszą Państwo o powtórzenie tego, co zostało powiedziane.
• Mają trudności ze zrozumieniem rozmów w hałaśliwym otoczeniu.
• Ustawiają Państwo telewizor na wyższy poziom głośności niż wcześniej.
• Rozmowy telefoniczne sprawiają Państwu trudność.
• Po rozmowach czują się Państwo niezwykle zmęczeni.
• Mają Państwo wrażenie, że słyszą głosy, ale nie rozumieją słów.
• Unikają Państwo sytuacji społecznych, ponieważ słyszenie jest dla Państwa męczące.

Według badania EuroTrak Deutschland 2025 w Niemczech mieszka około 9,1 miliona dorosłych osób, które same oceniają, że mają ubytek słuchu, co stanowi 10,9 procent populacji. Mimo to ponad jedna trzecia ankietowanych nigdy nie poddała się badaniu słuchu. A przecież dostęp do aparatów słuchowych w Niemczech jest łatwy: protetycy słuchu i lekarze laryngolodzy są obecni na całym terytorium kraju.

Skorzystaj z tej możliwości: znajdź protetyka słuchu w swojej okolicy lub najpierw wykonaj bezpłatny test słuchu online.

Dobry słuch to nie luksus, to inwestycja w Twoją przyszłość umysłową. Kto dba o swój słuch i wcześnie podejmuje odpowiednie działania, zachowuje swój „Brainspan”: okres, w którym mózg pozostaje sprawny, skupiony i wydajny. Zacznij już dziś – wykonaj bezpłatny test słuchu online lub odwiedź protetyka słuchu w swojej okolicy.